Aura typowa i aura atypowa

Migrena to choroba, która dotyka kilku, a nawet kilkunastu procent społeczeństwa. Należy do najczęstszych schorzeń neurologicznych i zwykle dotyczy płci pięknej. Migrena towarzyszy ludzkości od dawien dawna (była np. opisywana przez Hipokratesa). W części przypadków (około 25-30%) napad migrenowy poprzedzony jest specyficznymi zaburzeniami zmysłowymi, czyli tzw. aurą. Jest to stan zaburzeń neurologicznych trwający kilka, kilkadziesiąt minut i wyprzedzający napady bólu głowy na około godzinę (zwykle nie dłużej). 

Aura w migrenie

Charakter zaburzeń wskazuje na ich pochodzenie z kory mózgowej, są one całkowicie odwracalne (ustępują po krótkim czasie). Aura występuje po okresie zwiastunów (okres prodromalny: zaburzenia nastroju, aktywności, apetytu, percepcji, wegetatywne mające miejsce 1-3 dni przed atakiem) lub bez niego. Silny, migrenowy ból głowy rozpoczyna się zazwyczaj po skończeniu trwania aury, choć w niektórych przypadkach aura może nakładać się na czas trwania napadu.

Jak może się manifestować aura?

Aura migrenowa ma charakter zaburzeń neurologicznych:

• wzrokowych,
• w postaci jednostronnych parestezji (zaburzenia czucia, nieprawidłowe odczucia),
• z niedowładem połowiczym,
• z zaburzeniami mowy.

Ocenia się, że objawy wzrokowe mogą występować w prawie 99% epizodów aury, objawy czuciowe i afazja zdarzają się rzadko, a zaburzenia ruchowe (niedowłady, porażenia) - bardzo rzadko.

Aura typowa i aura nietypowa

Najczęstszą postacią aury są zmiany wzrokowe i ten rodzaj aury nazywany jest aurą typową klasyczną. Aura nietypowa (dawniej migrenię z aurą nietypową nazywano migrena skojarzona) może mieć postać zaburzeń czucia (parestezje), niedowładu połowiczego lub zaburzeń mowy.

Aura wzrokowa (aura typowa)

Aura wzrokowa (zwana również klasyczną) polega na pojawieniu się w centrum pola widzenia mroczka. Może on być obrysowany barwną, zygzakowatą linią i przypominać fortyfikacje. Z czasem mroczek rozszerza się, obejmując centrum obszaru widzenia. Potem ulega jakby rozbiciu na mniejsze i ginie w obwodzie pola widzenia. Niekiedy aura wzrokowa polega na wystąpieniu ubytków w polu widzenia, a nawet na całkowitym oślepnięciu. Najrzadziej aura przybiera formę iluzji w postaci zniekształceń lub zmiany barwy otoczenia.

Jakie zaburzenia widzenia mogą wystąpić w trakcie trwania aury typowej?

• błyski (czyli proste fotopsje),
• migocząca zygzakowata linia, iluzje fortyfikacyjne  (teichopsje),
• powiększenie widzianych obiektów (makropsje),
• pomniejszenie widzianych obiektów (mikropsje),
• linia elipsoidalna migocąco rozszerzająca się wokół ciemnego mroczka (mroczek migoczący)
• mroczek (ubytek w polu widzenia),
• brak widoczności w połowie lub jednej czwartej pola widzenia (niedowidzenie połowicze lub kwadrantowe),
• tymczasowa utrata widzenia.

Aura parestetyczna – przykład aury nietypowej

Parestezje to inaczej zaburzenia czucia lub nieprawidłowe czucie. Mogą polegać na nieprawidłowym odczuwaniu bodźców (np. odczuwanie bodźców neutralnych jako negatywne) lub odczuwania pomimo braku zadziałania jakiegokolwiek bodźca lub nieodczuwania zadanych bodźców (niedoczulica). Aura parestetyczna występować może w formie jednostronnych drętwień lub mrowienia ust i rąk albo palców i języka (najczęściej). Niekiedy parestezje obejmują całą połowę ciała.

Aura w postaci niedowładu była dawniej zwana migreną hemiplegiczną lub połowiczoporaźną.
W trakcie trwania nietypowej aury może wystąpić niedowład połowiczy, czyli trudności w samodzielnym wykonaniu ruchu jedną połową ciała (tak, jakby mięśnie były osłabione, choć są w dobrym stanie). Możliwe jest także połowicze porażenie (nie można w ogóle poruszyć prawą ręką i prawą nogą). Jak już wspomniano wyżej aura ma charakter odwracalny, więc zaburzenie neurologiczne przemija po kilkudziesięciu minutach. Po zakończeniu aury występuje napad migrenowego bólu, który umiejscowiony jest zwykle po stronie przeciwnej do wystąpienia niedowładu lub porażenia.

Zaburzenia mowy w aurze atypowej

Podczas aury nietypowej może dojść do zaburzeń mowy w postaci afazji ruchowej – pacjent ma pełną zdolność myślenia i jest w pełni świadomy, ale nie może prawidłowo ułożyć zdania, użyć właściwych słów. Wypowiadane przez niego zdania mogą nie mieć żadnego sensu, tak jakby słowa dobrane były przypadkowo. Jest to najczęstsza forma zaburzeń mowy w aurze. Zaburzenia artykulacji występują rzadko. Niekiedy występuje afazja czuciowa, czyli kłopoty ze zrozumieniem mowy innych. Osoba chora na migrenę, pomimo pełnej świadomości nie jest w stanie zrozumieć zupełnie wypowiadanych do niej słów, tak, jakby mówiono w obcym dla niej języku. Niekiedy (bardzo rzadko) manifestacją aury nietypowej bywa aleksja – niezdolność do czytania (u osoby, która dotąd potrafiła czytać).

Różne rodzaje aury mogą występować osobno lub w różnych kombinacjach, a niekiedy nawet wszystkie razem. Wypada podkreślić, że opisane wyżej różne rodzaje aury mogą występować w sposób izolowany lub w różnych kombinacjach, a nawet wszystkie razem lub kolejno w czasie tego samego napadu.