Ból głowy w przemijających napadach niedokrwiennych mózgu

U pacjentów po 50 roku życia, pierwszy napad bólu głowy o charakterze podobnym do migreny może być tak naprawdę objawem przemijającego niedokrwienia mózgu. Przemijające napady niedokrwienne mózgu (TIA) są nazywane często „mini udarami”. W istocie do przemijającego napadu niedokrwiennego dochodzi, jeżeli następuje krótkotrwała przerwa w przepływie krwi w tętnicy mózgowej. Zaburzenia w dopływie krwi do mózgu prawie zawsze są konsekwencją miażdżycy.

Objawy przemijającego napadu niedokrwiennego

Objawy przemijającego napadu niedokrwiennego, które zwykle pojawiają się nagle, są podobne do tych, jakie występują podczas udaru mózgu, ale trwają maksymalnie do 24 godzin (zazwyczaj kilka lub kilkanaście minut). Po powrocie przepływu przez naczynia dolegliwości całkowicie ustępują. Do objawów przemijającego napadu niedokrwiennego należą głównie: mrowienie lub osłabienie czucia na twarzy, kończynach dolnych lub górnych, szczególnie po jednej stronie ciała, osłabienie siły mięśniowej po jednej stronie ciała, problemy z mówieniem (afazja), problemy z wysławianiem się, podwójne widzenie, problemy z utrzymaniem równowagi, ale także ból głowy.  

Ból głowy w przemijającym napadzie niedokrwiennym

Ogółem ból głowy w TIA może dotyczyć około 20% - 60% pacjentów i może przypominać napad migreny. Jak zatem odróżnić napad zwykłej migreny od przemijającego napadu niedokrwiennego? Migrena rozpoczyna się u osób młodych, najczęściej w 20-30 dekadzie życia, często występuje rodzinnei. Wyjątkowo rzadko pierwsze objawy pojawiają się u osób po 40 roku życia. Dlatego też, wystąpienie jednostronnego, silnego bólu głowy w okolicy oka lub skroni może być przede wszystkim objawem niedokrwienia mózgu. Wykazano, że u osób, u których w wieku średnim zaczęły pojawiać się intensywne, jednostronne bóle głowy, aż w 30% istnieje ryzyko wystąpienia w przyszłości udaru mózgu, wiążącego się już z poważnymi konsekwencjami dla pacjenta. Ból głowy w przemijającym napadzie niedokrwiennym przypomina dolegliwości występujące w migrenie. Ból może być jednostronny, kłujący lub pulsujący, zazwyczaj w okolicy skroni i czoła, ale zazwyczaj nie towarzyszą mu inne objawy charakterystyczne dla migreny, przede wszystkim takie jak aura (czyli zespół objawów poprzedzających ból głowy, takich jak wystąpienie mroczka przed oczami, ubytków pola widzenia), ale także nudności, światłowstręt oraz wrażliwość na dźwięki. Bóle głowy w przemijających napadach niedokrwiennych znacznie częściej występują u pacjentów z utrudnieniem przepływu w obrębie naczyń tylnej niż przedniej części mózgu.

Rozpoznanie przemijającego napadu niedokrwiennego

Diagnostyka TIA jest zagadnieniem trudnym. Ze względu na przejściowy charakter, TIA nie pozostawia w mózgu trwałych śladów, jak dzieje się w przypadku udaru mózgu. Dlatego też w badaniach stosowanych w celu wykluczenia udaru (tomografia komputerowa), nie stwierdza się zmian. Zazwyczaj TIA podejrzewa się w przypadku pacjenta w starszym wieku, który do tej pory nie miał regularnych napadów bólu głowy, zwłaszcza jeżeli ból głowy występuje wraz z objawami neurologicznymi wspomnianymi na początku. Do objawów TIA nie zalicza się: odosobnionych zawrotów głowy, zaburzeń równowagi, szumu usznego, występowania iskrzącego mroczka, przemijających zaburzeń pamięci i koncentracji oraz krótkotrwałych utrat przytomności z upadkiem. U pacjentów z takimi objawami można wykluczyć występowanie przemijających napadów niedokrwiennych. Przemijający napad niedokrwienny może także dotyczyć osób młodszych, niemniej u tych pacjentów przyczynę stanowi nie miażdżyca naczyń a inne problemy przede wszystkim  wzmożona krzepliwość krwi czyli tendencja do powstawania zakrzepów, które mogą zamykać światło naczyń mózgowych. Także u pacjentów z tzw. przetrwałym otworem owalnym w przegrodzie pomiędzy przedsionkami w sercu, może dochodzić do wystąpienia TIA. Jeżeli otwór jest duży, drobne zakrzepy powstające nawet u osób zdrowych w układzie żylnym nóg, mogą przedostawać się bezpośrednio do krążenia mózgowego i powodować zamknięcie przepływu w tętnicach mózgowych.

Leczenie przemijającego napadu niedokrwiennego

Ze względu na brak możliwości odróżnienia w początkowej fazie objawów udaru mózgu od przemijającego niedokrwienia mózgu, każdy pacjent doświadczający wyżej opisanych objawów powinien jak najszybciej zgłosić się do lekarza. W zależności od stwierdzonej przyczyny napadów TIA, leczenie może być farmakologiczne lub chirurgiczne. U pacjentów z ryzykiem wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu, najczęściej zaleca się stosowanie aspiryny. U osób z migotaniem przedsionków, które stwarza ryzyko powikłań zakrzepowych w organizmie, zaleca się leczenie przeciwkrzepliwe. Istotne jest także zmniejszenie czynników ryzyka udaru, czyli zaprzestanie palenia tytoniu, walka z otyłością lub nadwagą, utrzymywanie prawidłowego ciśnienia tętniczego, leczenie cukrzycy oraz ograniczenie spożycia alkoholu. Ważna jest dobrze zbilansowana dieta, oraz ćwiczenia fizyczne.