Co to jest migrena?

Migrena stanowi bardzo poważny problem zarówno ze względu na skalę dolegliwości w życiu codziennym, jak i częstość występowania. Według danych szacunkowych, na migrenę może cierpieć nawet 20% całej populacji. Migrena to zespół dolegliwości, z których najczęstszą i najpoważniejszą jest ból głowy. To właśnie ból głowy jest najbardziej symptomatycznym, a i najbardziej dotkliwym objawem migreny. Czasami może paraliżować codzienne funkcjonowanie nawet na kilka dni. 

Czym jest migrena?

Migrena jest chorobą, na którą zapadalność jest większa u kobiet niż u mężczyzn. Ta dysproporcja pogłębia się zwłaszcza po okresie dojrzewania. Najczęściej zapadają na nią osoby w średnim wieku. W tym czasie cierpieć na nią może nawet 25% kobiet i blisko 10% mężczyzn. Przypadłość ta występuje jednak nie tylko u osób dorosłych, ale i dzieci, wśród których występowanie migreny kształtuje się na poziomie 4-5% ogółu chłopców i dziewcząt do 12 roku życia. Po tym czasie zachorowalność na migrenę gwałtownie rośnie, co dotyka przede wszystkim dziewczęta i kobiety. Wraz z menopauzą, jak i postępującym starzeniem, migrena w większości przypadków ustępuje zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Ocenia się, że na migrenę cierpi zaledwie 5% siedemdziesięciolatków.

Charakterystyka i objawy migreny

Istnieją dwie zasadnicze odmiany migreny – migrena bez aury, zwana też pospolitą oraz migrena z aurą, czyli klasyczna.

Migrena bez aury

Migrena bez aury jest najczęściej spotykaną postacią migreny – dotyka ona blisko 80% osób cierpiących na tą chorobę. Charakteryzuje ją zespół dolegliwości trwający od 4 do 72 godzin, z których najbardziej uciążliwy jest silny, pulsujący ból głowy, zlokalizowany głównie w okolicach skroni. Niekiedy jednak ból obejmuje oczodół lub partię czoła. Cechą charakterystyczną jest jednostronność występowania dolegliwości. Ból nie jest jednak jedynym objawem kojarzonym z migreną. Pacjentom dają się we znaki przebiegające w napadzie migreny nudności, prowadzące czasem do wymiotów. Innymi dolegliwościami są nadwrażliwość na zapachy, dźwięki oraz światło.

Migrena z aurą

Migrena z aurą występuje rzadziej i dotyczy ona 15% ogółu chorych na migrenę. Charakteryzuje się występowaniem tzw. aury, czyli zespołu objawów poprzedzających napad bólu głowy. Należą do niego przede wszystkim objawy wzrokowe – sierpowate lub zygzakowate miraże, pulsujące lub błyszczące punkty lub ciemne plamki występujące głównie po jednej stronie. Może również przybierać formę ograniczenia, niekiedy nawet dosyć znacznego lub „śnieżenia” w polu widzenia. Niekiedy dochodzi do zniekształcenia postrzeganego obrazu. Na aurę mogą również składać się zawroty głowy lub utrata łaknienia. Innymi cechami migreny z aurą jest możliwość pojawienia się okresowego drętwienia kończyn, trudności w mówieniu i koncentracji.

Inne postacie migreny

Postacie migreny nie są jednak zawsze typowe. Czasami stanowią kompilację objawów cechujących oba podstawowe rodzaje migreny. Zdarzają się np. wypadki występowania samej aury bez następujących po niej dolegliwości bólowych. Niekiedy pacjenci cierpią jedynie na wzrokowe objawy aury występujące przewlekle – tzw. śnieg optyczny.

Przyczyny migreny

Przyczyną tego mechanizmu jest nagły wzrost stężenia m.in. serotoniny. Ta z kolei powoduje gwałtowny skurcz naczyń krwionośnych mózgu, a w następstwie regulacji, ich rozkurczenie. Skutkiem tej reakcji jest właśnie silny ból głowy. Nadal jednak nie jest znana przyczyna nadmiernego wydzielania się serotoniny, a więc i tego, co jest źródłem migreny.

Czynniki nasilające objawy – „wywoływacze”

Przypuszcza sie, że udział w występowaniu migreny mają tzw. wywoływacze, które nie są jednak pierwotną przyczyną choroby, lecz nasilenia jej objawów. Pierwszym z takich czynników jest niewłaściwa higiena snu – jego niedobory, a także nieregularny rytm dobowy. Drugim wywoływaczem jest stres. Zarówno jego wystąpienie, jak i odprężenie po takiej sytuacji może spowodować napad migrenowy. Znaczenie dla obecności objawów migreny ma także dieta. Drastyczna zmiana nawyków żywieniowych, ale także gwałtowne przerwanie nałogowego przyjmowania kofeiny mogą również do tego się przyczynić. Oczywiście, warto wspomnieć, że równie prawdopodobne jest wystąpienie objawów w przypadku nadmiernego jej spożycia. Kolejnym czynnikiem są hormony. Szczególnie narażone na występowanie bólów migrenowych są kobiety przyjmujące antykoncepcję hormonalną.

Pogoda, a w szczególności wahania ciśnienia atmosferycznego i gwałtowne zmiany klimatyczne mają także istotny wpływ na pojawienie się dolegliwości. Świadczy o tym opinia blisko połowy pacjentów cierpiących na migrenę, którzy upatrują jej nasilenia właśnie w pogodzie.

Czynniki genetyczne

Dosyć istotne spostrzeżenie stanowi fakt występowania migreny w rodzinie w blisko 70% przypadków migreny. Potwierdza to tezę, że predyspozycje do choroby są dziedziczne. Leczenie migreny ogranicza się przede wszystkim do zastosowania środków farmakologicznych. Migrenę leczy się wyłącznie objawowo.

Leczenie - wskazówki dla chorych

Ważnym zagadnieniem jest jednak nacisk na zapewnienie świadomości patologicznego charakteru dolegliwości migrenowych. Nadal pokutuje bowiem pogląd, że migrena – m.in. ze względu na dosyć dużą częstość – stanowi swoistą fizjologię. Niektóre osoby cierpiące na migrenę, zwłaszcza mężczyźni, lekceważą ją lub wręcz uchylają się od wizyty u specjalisty uznając ją za przypadłość wstydliwą.

Tymczasem migrena jest chorobą dokuczliwą, w znacznej mierze utrudniającą życie codzienne, a w niektórych przypadkach także groźną. Konsultacja jest jednak konieczna do wdrożenia właściwego leczenia, które może ograniczyć lub prawie wyeliminować powtarzające się objawy.