Co to jest napięciowy ból głowy?

Obecne badania wskazują, że około 20% populacji cierpi na nawracające bóle głowy. Uważa się, że ok. 30-78% tych dolegliwości stanowią napięciowe bóle głowy. Zalicza się je do pierwotnych zespołów bólu głowy czyli takich, w których ból jest objawem dominującym, a nie jedynie symptomem zidentyfikowanego schorzenia bądź czynnika (np. zatrucia, urazu, nadciśnienia tętniczego). Większość przypadków napięciowego bólu ma charakter epizodyczny, nie wywierają wówczas wyraźnego wpływu na aktywność chorego.

Bóle napięciowe głowy

Około 3% przypadków przechodzi w ból przewlekły, wówczas napieciowe bóle głowy mogą powodować duży dyskomfort i niekorzystny wpływ na funkcjonowanie chorego. Bóle napięciowe zlokalizowane są obustronnie lub mogą obejmować całą głowę, określane są jako tępy ból głowy, uciskowy, o charakterze obręczy wokół głowy, gniecenia promieniującego do czoła, potylicy, często obejmujący tylną część szyi. Nasilenie bólu jest łagodne lub umiarkowane, rzadko osiąga natężenie bólu migrenowego. Dolegliwościom  rzadko towarzyszy nadwrażliwość na światło i dźwięki, nie występują nudności i wymioty. Ból zazwyczaj nie zaburza zwykłej codziennej aktywności fizycznej i umysłowej.

Klasyfikacja napięciowego bólu głowy

Międzynarodowe Towarzystwo Bólu Głowy (International Headache Society) ze względu na czas trwania dolegliwości rozróżnia dwie kategorie napięciowego bólu głowy: przewlekły oraz epizodyczny. Epizodyczne, czyli okresowo występujące napięciowe bóle głowy można podzielić na rzadko lub często występujące. W obrębie każdej z kategorii można ponadto wyróżnić postacie z towarzyszącą tkliwością okostnową podczas badania lekarskiego lub bez stwierdzanej tkliwości.

Rzadko występujące epizodyczne napięciowe bóle głowy

• Co najmniej 10 ostatnich epizodów bólowych występowało z częstotliwością < 1 dnia w miesiącu, ze średnią < 12 dni w roku oraz spełniało kryteria nastepne;
• Ból głowy trwający od 30 min do 7 dni.
• Co najmniej 2 z następujących cech: obustronna lokalizacja; napięciowy, naciskający (nie pulsujący) charakter bólu; intensywność od łagodnej do umiarkowanej; rutynowa aktywność fizyczna nie nasila bólu.
• Obie z następujących cech: brak nudności i wymiotów (może wystąpić jadłowstręt); brak światłowstrętu i wrażliwości na dźwięki lub występowanie jednej z tych cech.
• Bóle nieprzypisane innemu schorzeniu.

Epizodyczne bóle głowy z towarzyszącą tkliwością okostnową:

• epizody całkowicie spełniające powyższe kryteria;
• wzrost okostnowej tkliwości pod wpływem manualnej palpacji.

Epizodyczne bóle głowy bez okostnowej tkliwości:

• epizody całkowicie spełniające powyższe kryteria;
• brak okostnowej tkliwości pod wpływem manualnej palpacji.

Często występujące epizodyczne napięciowe bóle głowy

• Co najmniej 10 ostatnich epizodów bólowych występowało z częstotliwością ≥ 1 dnia, ale < 15 dni, przez ostatnie 3 miesiące (≥ 12 dni i < 180 dni w roku) oraz spełniało kryteria poniższe.
• Ból głowy trwający od 30 min do 7 dni.
• Co najmniej 2 z następujących cech: obustronna lokalizacja; napięciowy, naciskający (nie pulsujący) charakter bólu; intensywność od łagodnej do umiarkowanej; rutynowa aktywność fizyczna nie pogarsza stanu.
• Obie z następujących cech: brak nudności i wymiotów (może wystąpić jadłowstręt); brak światłowstrętu i wrażliwości na dźwięki lub występowanie jednej z tych cech.
• Bóle nieprzypisane innemu schorzeniu.

Częste epizodyczne napięciowe bóle głowy z tkliwością okostnową:

• epizody całkowicie spełniające kryteria powyższe;
• wzrost okostnowej tkliwości pod wpływem manualnej palpacji.

Częste epizodyczne napięciowe bóle głowy bez tkliwości okostnowej:

• epizody całkowicie spełniające powyższe kryteria;
• brak okostnowej tkliwości pod wpływem manualnej palpacji.

Przewlekły napięciowy ból głowy

• Ból głowy występujący ≥ 15 dni miesięcznie średnio przez 3 miesiące (≥ 180 dni rocznie).
• Ból głowy trwający od 30 min do 7 dni.
• Co najmniej 2 z następujących cech:obustronna lokalizacja; napięciowy, naciskający (nie pulsujący) charakter bólu; intensywność od łagodnej do umiarkowanej; rutynowa aktywność fizyczna nie pogarsza stanu.
• Obie z następujących cech: brak nudności i wymiotów (może wystąpić jadłowstręt); światłowstręt nie wystepuje; brak wrażliwości na dźwięki lub występowanie jednej z tych cech.
• Bóle nieprzypisane innemu schorzeniu.

Przewlekły napięciowy ból głowy z towarzyszącą tkliwością okostnową:

• Epizody całkowicie spełniające powyższe kryteria.
• Wzrost okostnowej tkliwości pod wpływem manualnej palpacji.

Przewlekły napięciowy ból głowy bez tkliwości okostnowej:

• epizody całkowicie spełniające kryteria A–E;
• brak okostnowej tkliwości pod wpływem manualnej palpacji.

Bibliografia:
1. Rasmussen BK, Olesen J. Epidemiology of migraine and tension-type headache. Curr Opin Neurol. Jun 1994; 7 (3): 264-71.
2. Ulrich V, Russell MB, Jensen R. A comparison of tension-type headache in migraineurs and in non- migraineurs: a population-based study. Pain. Oct 1996; 67 (2-3): 501-6.
3. Biondi M, Portuesi G. Tension-type headache: psychosomatic clinical assessment and treatment. Psychother Psychosom. 1994; 61 (1-2): 41-64.
4. http://www.achenet.org
5. Kuncewicz E., Sobieska M., Samborski W.: Bóle mięśniowo-powięziowe, a napięciowy ból głowy. Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 2008, 54, 3, 5–9