Co to jest szyjnopochodny ból głowy?

Szyjnopochodny ból głowy, jak sama nazwa wskazuje, wywodzi się z problemów związanych z patologią kręgosłupa szyjnego. Patologie te mogą dotyczyć zmian zwyrodnieniowych, urazów oraz chorób o podłożu zapalnym.

Szyjnopochodny ból głowy - pierwsze diagnozy

Problem bólu głowy wywodzącego się ze schorzeń kręgosłupa opisywano już od końca XIX wieku, natomiast na przełomie XIX i XX wieku podejmowano pierwsze próby wyjaśnienia w jaki sposób ten ból powstaje i określenia kryteriów jego rozpoznania. W 1983 roku, Sjaastad użył określenia „cervicogenic headache” (czyli szyjnopochodny ból głowy) oraz wprowadził do praktyki lekarskiej powszechnie stosowane kryteria. Od tamtej pory kryteria jednak były wielokrotnie modyfikowane i do chwili obecnej nadal istnieje w tej kwestii wiele wątpliwości.

Jak wygląda szyjnopochodny ból głowy?

Szyjnopochodny ból głowy nasila się pod wpływem poruszania szyją lub uciskania bolesnych miejsc (zwykle w okolicy górnej części szyi i karku). Ból może obejmować boczną powierzchnię szyi, potylicę, żuchwę oraz okolicę gałek ocznych oraz ramiona. Ból głowy i szyi zazwyczaj ma charakter jednostronny, a jego lokalizacja powtarza się przy kolejnych atakach.

Ból szyi i karku oraz napięcie mięśni towarzyszy także innym rodzajom bólów głowy (takim jak napięciowe bóle głowy i migrena) i wtedy nie jest związany z patologią odcinka szyjnego kręgosłupa. Nie jest to jednak wtedy ból, który można określić mianem szyjnopochodnego bólu głowy.

Szyjnopochodny ból głowy może występować raz na kilka tygodni, dni lub nawet codziennie.

U pacjentów z szyjnopochodnym bólem głowy obserwuje się znaczne obniżenie jakości życia, porównywalne jak w przypadku chorych cierpiących z powodu migreny, napięciowych bólów głowy oraz klasterowych bólów głowy.

Rodzaje szyjnopochodnego bólu głowy

W zależności od lokalizacji oraz częstości występowania wyróżniamy następujące formy szyjnopochodnego bólu głowy:

• Ból czołowy i okołogałkowy
• Ból potyliczny
• Ból potyliczno – skroniowo – żuchwowy
• Ból rozlany

U kogo i jak często występuje szyjnopochodny ból głowy?

Według różnych źródeł częstość występowania tego rodzaju bólu głowy wynosi od 0,5-0,8% do 2,5-13,7% u ogółu populacji i stanowi prawie 20% przyczyn przewlekłego bólu głowy. Okazuje się, że szyjnopochodny ból głowy aż czterokrotnie częściej występuje u kobiet.

Szyjnopochodny ból głowy najczęściej występuje u osób po 40 roku życia.

Jakie są przyczyny?

Przyczyny szyjnopochodnego bólu głowy związane są ze schorzeniami kręgosłupa. Należą do nich zmiany w obrębie tkanek miękkich (urazy, zmiany wywołane przeciążeniem lub zmianami pochodzącymi z naczyń krwionośnych), części kostnych kręgosłupa (skrzywienia, zrośnięcie kręgów) oraz nerwowych (ucisk na nerwy).

Zdaniem wielu klinicystów początek szyjnopochodnego bólu głowy zazwyczaj wiąże się z wystąpieniem urazu (np. w wyniku wypadku samochodowego, upadku itp.). Warto jednak podkreślić, że nie u wszystkich pacjentów cierpiących na to schorzenie uraz kiedykolwiek miał miejsce.

Okazuje się, że obecność zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, zapalnych, pourazowych (np. złamania), nowotworowych czy infekcyjnych nie przesądza o wystąpieniu szyjnopochodnego bólu głowy, aczkolwiek często mu towarzyszy.

Teoria dotycząca powstawania bólu szyjnopochodnego zakłada, że dochodzi do ucisku korzeni nerwowych, które wychodzą z rdzenia kręgowego przez otwory pomiędzy kręgami (C1-C3 – są to pierwsze kręgi szyjne licząc od góry). To może powodować miejscowy ból w obrębie szyi (wrażliwość na ucisk) oraz promieniowanie bólu do obszarów skóry unerwianych przez te korzenie. Prawdopodobnie nerwy, które biegną w tych korzeniach nerwowych komunikują się z nerwem trójdzielnym (nerw unerwiający skórę twarzy), przez co mogą pojawiać się bóle okolicy gałki ocznej oraz twarzy.

Czynniki sprzyjające napadom bólu

W zależności od indywidualnych uwarunkowań, czynnik wywołujący lub związany z napadem szyjnopochodnego bólu głowy może być zawsze ten sam lub za każdym razem inny (np. miesiączka, zmiana pozycji ciała, stres lub czynniki emocjonalne, czynniki dietetyczne itp.)

Najczęstsza przyczyna wywołująca szyjnopochodny ból głowy ma związek z pozycją szyi (np. nieprawidłowe ułożenie szyi na poduszce podczas spania lub praca obciążająca szyjny odcinek kręgosłupa – np. siedzenie przed komputerem).

Występowanie bólu głowy może być powodowane nawet przez drobne bodźce (czynniki wywołujące), u osób szczególnie wrażliwych (z objawami lekkiej depresji lub zwiększonym poziomem lęku). Wtedy nawet najdrobniejsza dysfunkcja stawów kręgosłupa szyjnego może powodować dolegliwości bólowe.

Bibliografia:

1.Neurologia – pod red. R. Podemskiego i M. Wendera, U&P 2001
2.Szyjnopochodny ból głowy – R. Gasik. Pol. Merk. Lek., 2008, XXIV, 144, 549
3.Cervicogenic Headache: A Review of Diagnostic and Treatment Strategies. D.M. Biondi. JAOA • Supplement 2 • Vol 105 • No 4 • April 2005