Czy migrenę można wyleczyć?

Migrena jest jedną z najpowszechniej i najczęściej występujących chorób. Badania wykazują, że cierpi na nią blisko 20% populacji. Migrena dotyka najczęściej kobiety - zapadalność wśród nich jest blisko dwuipółkrotnie wyższa niż u mężczyzn. Początki choroby przypadają najczęściej na okres dojrzewania. Eskalacja dolegliwości choroby przypada na wiek średni. Na najbardziej dokuczliwe objawy uskarżają się czterdziestolatkowie. Z wiekiem jednak dolegliwości związane z migreną stopniowo ustępują.

Rodzaje migreny

Wyróżnia się dwa podstawowe typy migreny - postać klasyczną (z aurą) oraz pospolitą (bez aury). Druga z nich spotykania jest w przeważającej liczbie przypadków i jej częstość wśród chorych wynosi około 80%. Różnica między postaciami choroby polega na jej przebiegu. W przypadku migreny z aurą, bóle głowy poprzedzane są objawami zwiastunowymi oraz fazą tzw. aury. Zarówno objawy właściwe migreny, jak i stany poprzedzające je składają się z wyjątkowo dokuczliwych dolegliwości, do których poza bólem zaliczają się również nudności, wymioty, zaburzenia wzrokowe, a nawet objawy paralityczne. Poza tym chorzy cierpią na znaczne obniżenie nastroju.

Przyczyny migreny nie zostały dostatecznie dobrze poznane. Uważa się, że przyczyną przewlekłego migrenowego bólu głowy w przebiegu choroby są gwałtowne skurcze i rozkurcze naczyń krwionośnych powodowane nadmiernym wydzielaniem serotoniny. Nie jest natomiast pewne, co wywołuje ten mechanizm.

Aktualna wiedza na temat etiologii choroby nie pozwala na przyczynowe leczenie choroby. Oznacza to, że migrena nie jest zupełnie wyleczalna. Objawy choroby ustępują w większości przypadków samoistnie po okresie menopauzy u kobiet, podobnie wolna od choroby jest większość mężczyzn, którzy ukończyli 60 rok życia. Leczenie migreny daje natomiast dobre rezultaty jeżeli chodzi o zwalczanie najbardziej uciążliwych konsekwencji choroby - jej objawów.

Eliminacja wywoływaczy migreny

Jednym z podstawowych działań w leczeniu migreny jest eliminacja czynników prowokujących występowanie napadów migrenowych - tzw. wywoływaczy. Pierwszym z czynników prowokujących jest nieprawidłowa higiena snu. Chorym zaleca się uporządkowanie rytmu dobowego, w szczególności zrównoważenie czasu odpoczynku sennego w dniach pracy i w okresie wolnym od niej (weekendy, urlopy). Należy pamiętać również o tym, że jednakowo wywołuje napad migrenowy sen zbyt krótki, jak i zbyt długi.

Zbalansowania i możliwego ograniczenia wymaga kolejny czynnik - stres i stany odprężenia osiągane po nim.

Osoby cierpiące na zaburzenia hormonalne, jak również kobiety przyjmujące antykoncepcję hormonalną powinny skonsultować się ze specjalistą. Lekarz weźmie pod uwagę zmianę przyjmowanych środków, a w przypadku zaburzeń - odpowiednią kurację.

W przebiegu migreny istotna jest odpowiednia dieta i właściwe nawyki żywieniowe. Objawy bólowe potęgują drastyczne kuracje odchudzające, gwałtowne zmiany w diecie - zwłaszcza eliminacja określonych składników pokarmowych, ale także nagłe odstawienie nałogu. Dolegliwości mogą odczuwać szczególnie osoby kofeinozależne. Specjaliści dowodzą, że składnikami pokarmowymi prowokującymi objawy migrenowe są: czekolada, orzechy, owoce cytrusowe, ale także wędzone ryby oraz produkty zawierające aspartam. Niekorzystne jest również spożywanie alkoholu. Podstawą w eliminacji czynnika będzie więc rezygnacja lub ograniczenie spożywania tychże pokarmów lub składników pokarmowych.

Chorzy na migrenę powinni wystrzegać się również intensywnych bodźców - błysków, intensywnych i gwałtownych dźwięków, przebywania w dyskotekach i na imprezach masowych.

Leczenie farmakologiczne

Główną metodą leczenia migreny jest stosowanie środków farmakologicznych. Przyjmowanie leków może mieć charakter doraźny i polega na łagodzeniu objawów, które już wystąpiły, ale leczenie może mieć również charakter profilaktyczny - prowadzić do ograniczenia częstości napadów oraz ich intensywności.

Leczenie doraźne

W leczeniu doraźnym największe znaczenie ma pięć grup leków. Pierwszą grupą są wybiórczy agoniści receptorów 5-HT1 - tryptany. Cechuje je wysoka skuteczność - znaczną poprawę odczuwa 60-70% chorych. Doraźne leczenie tryptanami nie zawsze przynosi rezultaty od samego początku. Niekiedy na efekt leczenia tą grupą farmaceutyków trzeba poczekać.
Leki pozostałych grup - alkaloidy sporyszu, analgetyki nieopioidowe, opioidy oraz neuroleptyki mają zastosowanie pomocnicze, a wskazaniem do ich stosowania są określone rodzaje objawów występujących w przebiegu migreny. Na przykład, dobre zastosowanie w leczeniu wymiotów i nudności mają środki z grupy neuroleptyków. Opioidy z kolei są skuteczne w uśmierzaniu rzadkich, ale ciężkich napadów choroby.

Leczenie zapobiegawcze

Większą jednak niż w kuracji doraźnej skuteczność wykazuje leczenie zapobiegawcze. Głównym wskazaniem do jej zastosowania jest nieskuteczność metod doraźnych oraz wysoka częstotliwość i dolegliwość występowania napadów migrenowych. W leczeniu zapobiegawczym wyróżnia się 5 grup leków - beta-blokery, leki przeciwdepresyjne, blokery kanału wapniowego, leki przeciwpadaczkowe oraz antagoniści receptorów serotoninowych. Wybór leku, podobnie jak w leczeniu doraźnym polega na jego zastosowaniu zależnie od obserwowanej skuteczności u indywidualnego pacjenta. Leczenie zapobiegawcze jest również właściwe przy leczeniu rzadkich lub nieswoistych postaci migreny - okoporaźnej oraz o przedłużonej aurze.

Migrena obecnie nie jest uznawana za chorobę uleczalną, jednak właściwe leczenie poprzedzone specjalistyczną konsultacją daje efekty w postaci ograniczenia lub nawet eliminacji uciążliwych objawów choroby.