Historia migreny

Bóle głowy nękały ludzkość od zarania cywilizacji, a obecnie są jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów. Wzmianki o nich zamieszczano już na papirusach staroegipskich.

Hipokrates opisał napad migreny około 400 r. p.n.e., zwracając uwagę na objawy wzrokowe wyprzedzające ból oraz wymioty występujące podczas napadu. Za odkrywcę bólu migrenowego uważa się Aretaeusa z Kapadocji (II w.n.e.), który wyodrębnił migrenę spośród innych bólów głowy i nazwał ją heterocranią. Około 200 r.n.e. Galen wprowadził termin ,,hemicrania", który obowiązuje do dziś. Obecnie bóle głowy, jak każda inna jednostka chorobowa, wymagają systemu klasyfikacyjnego. Niestety problem bólu głowy jest często bagatelizowany zarówno przez pacjentów, jak i lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Wynika to oczywiście z faktu, że w większości przypadków bóle głowy, jakkolwiek przykre, nie są jednak niebezpieczne i na ogół łatwo przemijają, chociaż także z równą łatwością nawracają. Pierwszą nowoczesną monografię na temat migreny napisał polski neurolog Edward Flatau, który jako jeden z pierwszych przedstawił pełny obraz kliniczny tej choroby. Należy w tym miejscu przypomnieć, iż szersze badania tego problemu mają bardzo krótką historię — nieco ponad 70 lat, czyli od czasu badań Harolda Wolffa i jego nowojorskiej szkoły. Obok badań Wolffa było w tej krótkiej historii kilka momentów przełomowych.

Dopiero w latach 40. XX wieku zrozumiano, że ból głowy — z uwagi na swe rozpowszechnienie i negatywny wpływ na jakość życia — stanowi poważne wyzwanie dla lekarzy różnych specjalności. Migrenowe bóle głowy stanowią problem epidemiologiczny, diagnostyczny i terapeutyczny. Powszechnie występuje niedostateczna znajomość istoty migreny. Głównym jej objawem jest ból głowy, często jednostronny, o charakterze pulsującym z towarzyszącymi nudnościami, światłowstrętem, nadwrażliwością na dźwięki i zapachy. Blisko 25 proc. kobiet i 9 proc. mężczyzn doświadcza migren. Jednak mimo tak znacznego rozpowszechnienia, migrena bardzo rzadko jest rozpoznawana i leczona. Brak właściwego postępowania z migreną znacznie pogarsza jakość życia pacjenta oraz w dużym stopniu wpływa na jego rodzinę.

Wyróżniamy kilka postaci migreny:

• migrenę zwykłą (bez aury),
• ze zwiastunami (z aurą),
• podstawną,
• postać z zaburzeniami trawiennymi.

Postać bez aury występuje u 75 proc. chorych, z aurą u ok. 33 proc. W Polsce nie ma danych dotyczących liczby chorych na migrenę. W Stanach Zjednoczonych problem ten dotyczy około 30 milionów osób. Migrena występuje najczęściej u kobiet, co może wiązać się z rolą żeńskich hormonów płciowych w patogenezie migreny. Zauważalna jest również częstość napadów migreny, u młodych ludzi w okresie ich największej aktywności zawodowej, która zwykle potęguje ból migrenowy. Konieczne jest szybkie rozpoznanie i wdrożenie skutecznych metod leczenia bólów głowy, zgodne z nowoczesnymi poglądami. W ostatnich latach nastąpił przełom w tej dziedzinie dzięki prowadzonym na szeroką skalę, także w Polsce, badaniom naukowym.