Hormony a ból głowy

Wahania poziomu estrogenu w zmieniającym się cyklu kobiety są bardzo często przyczyną powstawania bólu głowy. Badania dowodzą, że częstość napadów bólu głowy rośnie w okresie menopauzy, spadki estrogenu w trakcie menstruacji wywołują atak migreny, a zwiększony poziom estrogenu w drugim i trzecim trymestrze ciąży łagodzi przebieg migreny. Niestety, dokładny patomechanizm tych zjawisk nie jest jeszcze poznany.

Występowanie migreny w grupie kobiet będących w wieku reprodukcyjnym jest o 4 do 5 razy wyższe niż wśród mężczyzn. Jednakże występowanie bólów głowy nie różni się znacząco pod względem wieku przed okresem dojrzewania. Stadia życia kobiety obejmują okres przed dojrzewaniem, okres dojrzewania, okres reprodukcyjny (ciąża, poród, połóg), okres menopauzy oraz etap postmenopauzalny. W czasie tych etapów następują dynamiczne zmiany poziomu estrogenów. Również podczas cyklu miesiączkowego poziom estrogenów we krwi dynamicznie się zmienia . Zmiany te zdecydowanie różnią się od zmian poziomu testosteronu u mężczyzn.

Spośród 16 wariantów migreny jednym z częściej występujących jest tzw. migrena miesiączkowa: nazwa ta dotyczy przypadków, w których napady występują wyłącznie lub prawie wyłącznie w określonym związku czasowym z krwawieniem miesiączkowym. Występowanie migreny miesiączkowej szacuje się na 4 do 70% kobiet cierpiących na regularne ataki migreny. Proponowana definicja to występowanie ataku migreny bez aury, na 1 ± 2 dni przed spodziewaną datą miesiączki, bez ataków w innych dniach fazy cyklu. Kierując się w rozpoznaniu tą definicją – około 7% kobiet cierpi wyłącznie na migrenę miesiączkową.

Leczenie objawowe jest takie samo, jak w innych rodzajach migreny i obejmuje: niesteroidowe leki przeciwzapalne (ibuprofen), alkaloidy sporyszu (ergotamina, dihydroergotamina) i triptany. Kobiety z migreną przewlekłą i często występującą w związku z menstruacją mają wskazania do leczenia profilaktycznego trójcyklicznymi lekami przeciwdepresyjnymi (amitryptylina) bądź selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (citalopram). 
 
W przypadku gdy migrena miesiączkowa jest jedyną formą migreny występującą u chorej lub formą najbardziej ciężką i przedłużającą się, należy rozważyć możliwość krótkoterminowej profilaktyki. Stosowany wówczas schemat leczenia profilaktycznego powinien rozpoczynać się 2–3 dni przed spodziewaną miesiączką i być kontynuowany przez czas trwania menstruacji. Leki stosowane w terapii profilaktycznej to amitryptylina, propanolol długo działający, ergotamina, sumatriptan i niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Niesteroidowe leki przeciwzapalne są wyjątkowo skuteczne w leczeniu migreny u kobiet z bolesnym i obfitym krwawieniem miesiączkowym.

Leczenie hormonalne może również okazać się skuteczne dzięki takim lekom, jak np.: przezskórny estradiol, bromokryptyna, danazol i tamoksyfen. Niektóre kobiety dobrze reagują na leczenie małymi dawkami kortykosteroidów lub chlorpromazyny. Efekty przynosi również systematyczna suplementacja magnezu z witaminą B6. Histerektomia nie jest zalecana jako metoda lecznicza w migrenie miesiączkowej.