Leczenie klasterowego bólu głowy

Leczenie klasterowego bólu głowy obejmuje postępowanie doraźne, czyli pomoc w przypadku wystąpienia napadu bólu oraz leczenie zapobiegawcze, czyli zapobiegające występowaniu kolejnych napadów. Przerwanie bólu głowy jest trudne. Bóle klasterowe trwają stosunkowo krótko i w zasadzie żaden z powszechnie dostępnych leków przeciwbólowych nie osiąga pożądanego efektu do momentu samoistnego ustąpienia bólu. Więcej informacji na temat leczenia klaserowego bólu głowy w artkule poniżej.

Klasterowy ból głowy - leczenie doraźne

Jedyną grupą leków, które potencjalnie mogą zadziałać są leki z grupy tzw. tryptanów – głównie sumatryptan. Lek ten może być przyjmowany doustnie (dawka jednorazowa wynosi 50-100 mg, można powtórzyć po 2 godzinach), lub podskórnie (wstrzyknięcie przez lekarza 6 mg). Sposobem o udowodnionej skuteczności, a przede wszystkim znacznie tańszym jest wdychanie 100% tlenu przez co najmniej 10 min (maksymalnie przez 15 minut). Okazuje się, że powoduje to znaczne skrócenie napadu klaserowego bólu głowy. U prawie dwóch trzecich chorych po około 5 minutach wdychania tlenu pojawia się zauważalny efekt.

Klasterowy ból głowy - leczenie zapobiegawcze krótkookresowe

Jeżeli występuje napad klasterowego bólu głowy, należy pamiętać, że oprócz zastosowania leczenia doraźnego, powinno się rozpocząć leczenie zapobiegające wystąpieniu kolejnemu napadowi, ponieważ jak wiemy, klasterowe bóle głowy występują w gromadach (tzn. mogą pojawiać się przez kilka dni pod rząd). Najskuteczniejszym lekiem stosowanym w zapobieganiu kolejnym napadom klasterowego bólu głowy są sterydy:

• początkowo podaje się dożylnie deksametazon (np. Dexaven) dożylnie w dawce 24-32 mg na dobę przez 2-3 dni,
• następnie kontynuuje się leczenie przez 1-2 dni, zmniejszając dawkę o 8 mg,
• kiedy osiągnie się dawkę 8 mg/ dobę przechodzi się na leczenie doustne. Leczenie kontynuuje się łącznie przez okres 2 tygodni (licząc od początku rozpoczęcia leczenia dożylnego).

Istotne jest aby przestrzegać odpowiednio zaleconej długości leczenia, ponieważ w przeciwnym wypadku dolegliwości szybko powrócą po zmniejszeniu dawki lub zaniechania leczenia. Z kolei zbyt długo prowadzone leczenie może przyczyniać się do występowania działań niepożądanych.

Klasterowy ból głowy - leczenie zapobiegawcze przewlekłe

Leczenie przewlekłe stosuje się przede wszystkim u tych chorych, którzy cierpią na przewlekłe klasterowe bóle głowy (kiedy nie ma przerwy dłuższej niż 14 dni pomiędzy wystąpieniem kolejnej fali ataków bólu głowy). Niekiedy także u chorych z postacią epizodyczną (fale napadów bólu głowy występujące co jakiś czas), ale tylko w przypadku kiedy przerwy między kolejnymi falami ataków są stosunkowo krótkie.  Rozpoczęcie tego leczenia należy rozważyć pod koniec stosowania leczenia krótkookresowego (jak wyżej). Stosuje się doustnie następujące leki:

• werapamil (120-480 mg na dobę) – jest to lek zmieniający przewodzenie w mięśniu sercowym, leczenie powinno być prowadzone pod kontrolą kardiologiczną,
• kwas walproinowy (600 do 2000 mg na dobę),
• węglan litu (600 do 900 mg na dobę) – dawka jest modyfikowana w stosunku do poziomu litu we krwi (poziom litu należy badać okresowo z krwi – jego poziom powinien być w granicach 0,04 do 1,4 mmol/l),
• ergotamina (2 do 4 mg na dobę) – lek ten jest podawany okresowo i przez krótki okres czasu ponieważ może powodować działania niepożądane,
• glikokortykosterydy – leki te także powinno podawać się przez krótki okres czasu, ponieważ długotrwałe stosowanie może powodować powikłania.

Klasterowy ból głowy - leczenie inwazyjne

W rzadkich sytuacjach, kiedy nie ma poprawy w wyniku zastosowania leków konieczne bywa postępowanie zabiegowe. Leczenie to polega na znieczuleniu lub uszkodzeniu zwoju nerwu trójdzielnego. Nerw trójdzielny jest jednym z nerwów czaszkowych, który jest odpowiedzialny za unerwienie twarzy np. za wydzielanie łez, pocenie się twarzy, wyciek z nosa. Istnieje kilka sposobów znieczulenia lub uszkodzenia zwoju nerwu trójdzielnego. Należą do nich:

• wstrzykiwanie roztworu alkoholu, glicerolu lub leku znieczulającego (lidokainy) lub botuliny (znany Botox) – niestety w takiej sytuacji efekt utrzymuje się krótko,
• uszkodzenie chirurgiczne zwoju nerwu trójdzielnego,
• uszkodzenie zwoju nerwu trójdzielnego poprzez napromienianie.

Postępowanie to może spowodować ustąpienie uporczywych nawrotów bólu głowy aczkolwiek może także skutkować różnymi powikłaniami jak np. zaburzenia czucia na twarzy, spojówce oraz rogówce oka.

Leczenie napadów klasterowego bólu głowy u kobiet w ciąży

Napady klasterowego bólu głowy rzadko występują w ciąży. W razie wystąpienia ataku, najlepsze jest zastosowanie tlenu do oddychania. Należy pamiętać, że w czasie ciąży nie można stosować większości leków na ból głowy (szczególnie aspiryny), tryptanów (sumatryptan) oraz ergotaminy. Zastosowanie leczenia zapobiegające powinno być szczegółowo omówione z lekarzem prowadzącym ciążę oraz neurologiem.

Postępowanie profilaktyczne w leczeniu klasterowego bólu głowy

U osób z rozpoznanym klasterowym bólem, istotna może okazać się zmiana diety, polegająca na unikaniu niektórych pokarmów, które mogą powodować wyzwalanie napadów bólu takich jak:

• alkohol,
• ser żółty,
• pomidory,
• przyprawy smakowe.

Istotne może być także unikanie sytuacji, które sprzyjają występowaniu klasterowego bólu głowy jak:

• przebywanie na dużych wysokościach (w górach),
• sauna,
• przebywanie w miejscach dużego nasłonecznienia.

Niektórzy zalecają także stosowanie zabiegów dodatkowych jak np. akupunktura, masaże. Należy jednak pamiętać, że jest to postępowanie dodatkowe, a najważniejsze w leczeniu klasterowego bólu głowy jest stosowanie zaleconych leków.