Leczenie lekkich napadów migreny

Migrena charakteryzuje się powtarzającymi się napadami bólów głowy. Czasami ból głowy jest tak silny, że konieczne jest nawet leczenie w warunkach szpitalnych - sytuacji nie poprawia fakt, że napadowi mogą towarzyszyć wymioty prowadzące do odwodnienia. Często napady bólowe są na tyle silne, że konieczne jest doraźne podanie leków dostępnych tylko na receptę. Jednak w większości przypadków leczenie lekkich napadów migreny nie wymaga wizyty u lekarza.

Oprócz tego, że można a nawet należy leczyć migrenę i pozbywać się utrudniającego życie bólu, w niektórych przypadkach konieczna jest profilaktyka migreny. Duża częstotliwość napadów migrenowych może być wskazaniem do codziennego, profilaktycznego zażywania leków, np. alkaloidów sporyszu, propranololu (wydawane na receptę z przepisu lekarza).

Walka z migreną może mieć więc dwojaki charakter:

• przerwania rozpoczętego już napadu bólu,
• profilaktyki napadu migreny.

Farmakologiczne zwalczanie napadu bólu głowy

Jest to najbardziej rozpowszechniony sposób leczenia migreny. Użyteczne mogą być leki przeciwbólowe dostępne bez recepty:

• paracetamol stosowany w dawkach zalecanych przez producenta to bezpieczny lek odpowiedni dla większości osób (także dzieci i osób starszych), także dla cierpiących na chorobę wrzodową,
• ibuprofen - lek o dosyć dużej sile, nieodpowiedni dla osób z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy,
• kwas acetylosalicylowy może być pomocny przy lekkich napadach bólu głowy, raczej nieodpowiedni dla osób starszych, chorych na chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy,
• metamizol sodowy,
• naproksen,
• preparaty złożone, zawierające lek przeciwbólowy, w połączeniu z kodeiną i/lub kofeiną.

Leki na migrenę bez recepty także mogą być szkodliwe

Trzeba pamiętać, że leki dostępne bez recepty zażywane „bez umiarkowania”, w zbyt dużych dawkach mogą być bardzo szkodliwe.

• W przypadku paracetamolu nie należy przekraczać dawki 4 g na dobę (czyli 8 tabletek po 500 mg każda w ciągu 24 godzin). Dorosła osoba, w razie potrzeby, może zażywać 1-2 tabletki (500-1000 mg) co 6 godzin.
• Stosując ibuprofen, nie powinno się przekraczać dawki 1200 mg na dobę - czyli 6 tabletek po 200 mg każda w ciągu 24 godzin.

Bezpieczne dawkowanie leku przeciwbólowego zawsze podane jest w ulotce dołączonej do leku.

„Efekt pułapowy”, czyli dlaczego zażycie bardzo dużej dawki nie ma sensu

Większość leków przeciwbólowych dostępnych bez recepty wykazuje tzw. „efekt pułapowy”. Oznacza to, że powyżej pewnej dawki (właściwej dla konkretnego preparatu), lek nie zwiększa już siły swojego działania. Zwiększenie dawki w takiej sytuacji wiąże się tylko ze wzrostem toksyczności i działań niepożądanych, bez zwiększenia działania przeciwbólowego.

• W przypadku paracetamolu dawka dająca maksymalne działanie przeciwbólowe (dla dorosłych osób) wynosi 1g (dwie tabletki po 500 mg).
• Maksymalne działanie przeciwbólowe ibuprofenu osiągane jest przy dawce 400 mg , czyli po zażyciu dwóch tabletek (po 200 mg każda) - zażycie większej dawki na raz nie zwiększa działania przeciwbólowego.

W lekkim napadzie migrenowym zastosować można także leki dostępne na receptę - alkaloidy sporyszu, diklofenac, leki uspokajające.

Nie należy też przesadzać „w drugą stronę”

Niektórzy w obawie przed toksycznością i działaniami niepożądanymi leków powstrzymują się od zażycia tabletki przeciwbólowej, próbując przeczekać ból. Nie ma to uzasadnienia - leki stosowane w dawkach zalecanych przez producenta lub lekarza są bezpieczne.

Największym bezpieczeństwem (w odpowiednich dawkach) charakteryzuje się paracetamol - mogą go stosować osoby starsze, przyjmujące także inne leki, osoby z kłopotami gastrycznymi. Wystrzegać się go powinny głównie osoby z uszkodzeniem wątroby.

Niektórzy sądzą, że jeśli będzie się przy każdym napadzie bólu głowy (np. 1-4 razy w miesiącu) zażywać lek przeciwbólowy, to w końcu lek ten „przestanie działać”. Nie jest to prawda.

Badania naukowe dowodzą za to, że im szybciej zareagujemy na ból głowy zażywając lek, tym mniejsza jego dawka będzie konieczna do uzyskania poprawy. Jednym słowem, jeśli zażyjemy jedną tabletkę leku przeciwbólowego na początku napadu migreny, kiedy ból nie jest jeszcze taki silny, to unikniemy sytuacji, w której ból narośnie i konieczne będą dwie tabletki (i następne dwie za kilka godzin…).

Ból jest trochę jak ogień - na początku jest mała iskierka, z czasem powstanie płomień, który trudno opanować - lepiej jest reagować zawczasu. Niekiedy jedna tabletka zażyta w odpowiednim czasie może zaoszczędzić całego dnia spędzonego w męce.

Podczas napadu migrenowego ulgę przynieść mogą także metody niefarmakologiczne takie jak:

• uciskanie tętnicy skroniowej po stronie bólu,
• zimne okłady w połączeniu z delikatnym uciskiem na bolące miejsce,
• wypoczynek w spokojnym miejscu, najlepiej cichym i niezbyt mocno oświetlonym.

Profilaktyka, czyli unikanie czynników wywołujących napady migrenowe

Badania naukowe ujawniają, że w wielu przypadkach możliwe jest określenie czynników sprzyjających powstaniu napadu migreny. Czynniki wywołujące ataki migreny to:

• hałas,
• silne światło,
• ostre zapachy,
• nieregularne posiłki,
• niektóre pokarmy (sery, czekolada, owoce cytrusowe, alkohol, zwłaszcza czerwone wino),
• sytuacje stresowe,
• przemęczenie,
• nadmiernie długi lub zbyt krótki sen,
• niektóre leki, np. środki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza, nitrogliceryna,
• zmiany ciśnienia atmosferycznego.

Profilaktyka migreny zawiera się więc właściwie w zasadach higieny życia - należy dbać o właściwe odżywianie, odpowiednią ilość snu, unikać stresu, niektórych leków i pokarmów. W walce ze stresem pomocna jest aktywność fizyczna i niekiedy terapia.