Leczenie nerwobólu nerwu trójdzielnego

Klasyczny (samoistny) nerwoból nerwu trójdzielnego powoduje bardzo silny ból, wyjątkowo uciążliwy dla pacjenta. Ze względu jednak na to, że ból w tym przypadku nie wiąże się z sytuacją zagrożenia życia, leczenie skupia się głównie na zmniejszeniu dolegliwości bólowych.

Jak leczyć nerwobóle?

W przypadku nerwobólu objawowego, którego przyczynami mogą być groźne schorzenia, takie jak stwardnienie rozsiane, choroby nowotworowe (guzy) lub inne (tętniaki), podstawą jest postawienie prawidłowego rozpoznania, a następnie leczenie przyczyny, która może zagrażać życiu.

Leczenie neuralgii nerwu trójdzielnego obejmuje następujące opcje:

• leczenie zachowawcze (farmakologiczne),

• leczenie chirurgiczne,

• postępowanie wspomagające.

W przypadku leczenia większości schorzeń obowiązuje zasada, według której terapię należy zaczynać od metod mniej inwazyjnych a dopiero później - bardziej inwazyjnych. Najmniej inwazyjną metodą leczenia nerwobólu nerwu trójdzielnego jest leczenie farmakologiczne.

Leczenie farmakologiczne (zachowawcze)

W leczeniu zachowawczym stosuje się przede wszystkim leki przeciwpadaczkowe, które zmniejszają aktywność włókien nerwowych, co jest uznawane za przyczynę dolegliwości bólowych.
Lekami z wyboru w przypadku nerwobólu nerwu trójdzielnego są leki przeciwdrgawkowe i psychotropowe. Przeciwwskazaniami do stosowania tych leków jest udokumentowana nadwrażliwość, choroby szpiku kostnego oraz stosowanie leków z tzw. grupy inhibitorów MAO (stosowanych w leczeniu depresji).
Działania niepożądane stosowania tych leków mogą obejmować: senność, suchość w ustach, bóle głowy, zaburzenia widzenia, nudności oraz wymioty. Objawów tych nie akceptuje około 10%  pacjentów, leczonych tym lekiem. Leczenia tymi lekami jest skuteczne u około 60-80% chorych.
W przypadku chorych opornych na leczenie tymi środkami, można zastosować pochodne. Działaniami niepożądanymi mogą być zmęczenie, zaburzenia koncentracji, zaburzenia widzenia, nudności, zaparcia. Objawy te są jednak raczej łagodne i zależą od zastosowanej dawki.

Do innych leków stosowanych w leczeniu nerwobólu nerwu trójdzielnego należą:

• Lek używany w leczeniu neuralgii trójdzielnej. Niestety lek ten przynosi ulgę jedynie w około 25% przypadków. U sporego odsetka pacjentów może wiązać się z wystąpieniem objawów niepożądanych takich  jak nudności, wymioty, zawroty głowy i zaburzenia równowagi. Przy długotrwałym stosowaniu może dojść do wystąpienia anemii. Jeżeli lek stosuje się przewlekle, konieczne jest monitorowanie jego poziomu we krwi.

• Leki przeciwlękowe i przeciwdepresyjne. Objawy niepożądane to: senność, upośledzenie sprawności. Szczególną uwagę należy zwrócić przy stosowaniu tych grup leków u osób starszych. Leki te także mogą uzależniać.

• Kwas walproinowy.

• Leki przeciwpadaczkowe nowej generacji.

U mniej więcej połowy chorych leczenie farmakologiczne nie przynosi zamierzonych efektów.
Ze względu na złożoną naturę problemu nerwobólu nerwu trójdzielnego, często zaleca się leczenie wielolekowe.

Leczenie chirurgiczne

Stosuje się w przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne, lub jeżeli znana jest konkretna przyczyna mogąca powodować napady neuralgii jak np. ucisk tętnicy mózgowej na miejsce, w którym nerw trójdzielny wychodzi z mózgu. Chirurg w takiej sytuacji przesuwa tętnicę tak aby nie dopuścić do dalszego ucisku. Leczenie to może spowodować ustąpienie neuralgii, natomiast wiąże się z przeprowadzeniem dużego zabiegu neurochirurgicznego.
Jeżeli brak jest konkretnej przyczyny – jak w większości przypadków neuralgii samoistnej, leczenie chirurgiczne może polegać na stosowaniu blokady zwoju Gassera. Zwój Gassera jest stacją przekaźnikową dla włókien nerwu trójdzielnego, które odpowiedzialne są za czucie na twarzy. Zlokalizowany jest z przodu czaszki – przed uchem, mniej więcej na wysokości stawu skroniowo-żuchwowego.

Postępowanie wspomagające

W postępowaniu wspomagającym istotne jest (oczywiście w miarę możliwości) unikanie bodźców, które mogą nasilać występowanie dolegliwości bólowych (np. dotykania określonych miejsc na twarzy, lub w jamie ustnej). U niektórych pacjentów dobre efekty przynosi zastosowanie akupunktury.

Bibliografia:

1.Trigeminal neuralgia. J S Huff. Emedicine.
2.Neurologia – pod red. R. Podemskiego i M. Wendera, U&P 2001