Leczenie szyjnopochodnego bólu głowy

Postępowanie w przypadku szyjnopochodnego bólu głowy obejmuje leczenie farmakologiczne, rehabilitację, psychoterapię, a także metody zabiegowe (chirurgiczne).

Leczenie farmakologiczne

Terapia ta obejmuje zastosowanie leków, które mają na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych (leczenie przeciwbólowe). Najczęściej stosowanymi lekami są zazwyczaj te, które prawie każdy pacjent może znaleźć w domowej apteczce czyli ibuprofen, aspiryna, ketonal czy diclofenac. Niestety, leki te nie są zbyt skuteczne w przypadku szyjnopochodnego bólu głowy.

U wielu pacjentów obserwuje się nadużywanie lub nawet uzależnienie od środków przeciwbólowych. Należy pamiętać, że leki przeciwbólowe, zarówno te dostępne w aptece bez recepty, jak i na receptę, używane w nadmiarze mogą przyczynić się do powikłań, które mogą nawet zagrażać życiu. Najczęściej obserwuje się powikłania w postaci stanu zapalnego lub czasem nadżerek przewodu pokarmowego.

Leki z tzw. wyższej półki, czyli o działaniu narkotycznym jak morfina, ale także preparaty stosowane w innych rodzajach bólów głowy (na przykład w migrenie) jak ergotamina, czy sumaptryptan także nie są skuteczne w leczeniu szyjnopochodnego bólu głowy.

U chorych cierpiących na przewlekłe bóle głowy, wskazane jest łączenie klasycznych leków przeciwbólowych (w niższych dawkach) z preparatami, które zmniejszają napięcie mięśni zlokalizowanych przy kręgosłupie, czasami także przeciwpadaczkowych i przeciwdepresyjnych.

Leczenie farmakologiczne to także stosowanie blokad nerwowych. Blokady od dawna mają szerokie zastosowanie w walce z bólem, nie tylko w przypadku szyjnopochodnego bólu głowy, ale także w chorobach zwyrodnieniowych (na przykład stawów kolanowych) oraz chorobach reumatycznych powodujących dolegliwości bólowe różnych okolic ciała. Polegają na wstrzyknięciu w określone miejsce leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych lub środków chemicznych, takich jak alkohol, fenol, glicerol. Każda blokada służy do częściowego, czasowego lub stałego wyłączenia przewodnictwa nerwowego bólu.

Najczęściej stosowanymi lekami w blokadach są lidokaina (środek miejscowo znieczulający) oraz glikokortykosterydy (zwane potocznie sterydami). Należy wspomnieć także o nowym preparacie, który znany jest przede wszystkim ze swojego szerokiego zastosowania w kosmetyce, czyli popularnym Botoxie. Jego działanie jako leku w blokadach nie jest jeszcze do końca wyjaśnione. Zdaniem niektórych naukowców, jest obiecujący, zdaniem innych – nie ma różnicy w stosowaniu Botoxu a klasycznych leków wspomnianych wcześniej. Wydaje się, że konieczne będzie przeprowadzenie dodatkowych badań, aby to wyjaśnić.

Jak już wspomniano w artykule dotyczącym diagnostyki szyjnopochodnego bólu głowy, blokady mają znaczenie nie tylko lecznicze, ale także diagnostyczne. W celach terapeutycznych dobre efekty uzyskuje się wykonując blokady okolicy stawu pomiędzy drugim a trzecim kręgiem kręgosłupa szyjnego, nerwów potylicznych, korzeni szyjnych oraz innych bolesnych punktów. Rezultaty są najlepiej odczuwalne przez chorych z przewlekłą postacią szyjnopochodnego bólu głowy.

Rehabilitacja

Ma ogromne znaczenie zarówno w postępowaniu doraźnym jak i w profilaktyce występowania szyjnopochodnego bólu głowy.

Do najbardziej skutecznych metod należą:

• Kinezyterapia - to leczenie ruchem. Inne, mniej profesjonalne określenia, to gimnastyka lecznicza lub ćwiczenia usprawniające. Kinezyterapia może być miejscowa lub ogólna. Do miejscowych ćwiczeń należą: ćwiczenia bierne (wykonywane przez rehabilitanta), czynno-bierne (wykonywane przez rehabilitanta przy udziale pacjenta), czynne (wykonywane przez pacjenta na polecenie rehabilitanta), oddechowe, relaksacyjne. Do ćwiczeń ogólnych zaliczamy ćwiczenia ogólnokondycyjne, ćwiczenia w wodzie, gimnastykę.
• Fizykoterapia – zabiegi lecznicze z wykorzystaniem specjalnych urządzeń lub sił natury jak np. elektroterapia (leczenie prądem), magnetoterapia (oddziaływanie polem magnetycznym), ultrasonoterapia (zastosowanie ultradźwięków), hydroterapia (terapia z użyciem wody), światłolecznictwo (zastosowania promieniowania np. podczerwonego), termoterapia (oddziaływanie temperaturą).
• Przezskórna stymulacja nerwów (TENS) –metoda ta polega na ułożeniu elektrod w okolicy miejsc chorych lub nadwrażliwych na ból a następnie wysyłaniu przez nie łagodnych impulsów elektrycznych przez skórę. Impulsy wspomagają organizm w produkcji związków o działaniu znieczulającym (endorfiny).

Rehabilitację można zastosować w przypadku udokumentowanych schorzeń, które u danego pacjenta prawdopodobnie stanowią przyczynę szyjnopochodnego bólu głowy.

Leczenie chirurgiczne

Postępowanie inwazyjne (chirurgiczne) zarezerwowane jest dla pacjentów, którym nie udaje się pomóc przy zastosowaniu konwencjonalnego leczenia, wspomnianego powyżej. U tych pacjentów zabiegi dotyczą szyjnego odcinka kręgosłupa (takie jak: przecięcie zwojów nerwowych – gangliotomia lub wycięcie zwoju nerwowego – ganglionektomia). Leczenie stosuje się naprawdę rzadko, ponieważ jest to naprawdę poważna operacja.

Bibliografia:
1.Szyjnopochodny ból głowy – R. Gasik. Pol. Merk. Lek., 2008, XXIV, 144, 549
2.Cervicogenic Headache: A Review of Diagnostic and Treatment Strategies. D.M. Biondi. JAOA • Supplement 2 • Vol 105 • No 4 • April 2005