Leki przeciwdepresyjne w migrenie

Migrena należy do najczęstszych chorób układu nerwowego. Szacuje się, że dotyka 15% populacji. Jej skutkiem często jest obniżenie jakości życia osób cierpiących na to schorzenie. Wykazano również, że osoby cierpiące na migrenę  są mniej wydajne w pracy zawodowej i zajęciach domowych, a ich życie rodzinne, towarzyskie i czas wolny są upośledzone przez chorobę. Od wielu lat poszukuje się metod i leków które pozwolą zapobiegać napadom migren.
 

Obecnie w profilaktyce migreny oprócz modyfikacji stylu życia i unikania czynników wywołujących napady stosuje się szereg leków zmniejszających częstość występowania napadów bólu głowy. Jedną z grup która znalazła zastosowanie są leki stosowane w leczeniu depresji.

Profilaktyczne leczenie migreny

Włączenie leczenia profilaktycznego jest wskazane gdy:

• napady migreny znacznie pogarszają jakość życia lub poważnie utrudniają wypełnianie obowiązków zawodowych lub naukę w szkole;
• występują minimum 2 razy w miesiącu;
• nie ustępują pod wpływem leczenia doraźnego;
• leczenie doraźne stosowane jest częściej niż dwa razy w tygodniu;
• występująca aura jest bardzo uciążliwa;
• istnieją przeciwwskazania do stosowania leków w trakcie trwania napadu lub powodują znaczne skutki uboczne.

Leki przeciwdepresyjne

Z leków przeciwdepresyjnych zastosowanie mają głównie amitryptylina, wenlafaksyna. Należą do leków drugiego rzutu, czyli stosowane w drugiej kolejności (lekami pierwszego rzutu są beta-blikery, leki przeciwpadaczkowe, bloker kanału wapniowego).

Amitryptylina

Amitryptylina należy do grupy tak zwanych trójpierścieniowych leków  przeciwdepresyjnych. Ma działanie przeciwlękowe i uspakajające. Leki te szczególnie polecane u osób cierpiących jednocześnie na migrenę i napięciowe bóle głowy.

Działania niepożądane występują najczęściej na początku leczenia migreny i przy stosowaniu wysokich dawek leku. Z tej grupy leków amitryptylina ma najsilniejsze działanie kardiotoksyczne – czyli uszkadzające mięsień sercowy, czego efektem może być wystąpienie tachykardii, niedokrwienie mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca i przewodzenia. Wystąpić może hipotonia ortostatyczna, czyli spadek ciśnienie tętniczego po zmianie pozycji ciała z leżącej na stojącą. Objawy niepożądane mogą wystąpić pod postacią  nadmiernej  senności, dezorientacji, halucynacji, zaburzeń koncentracji, niepokoju lub  pobudzenia. Mogą pojawić się koszmary senne i  bezsenność. W przebiegu leczenia mogą wystąpić zaburzenia widzenia,  szumy uszne, zaburzenia mowy, zawroty głowy, bóle głowy, uczucie zmęczenia i osłabienia, suchość w jamie ustnej, czarny język. Niebezpiecznym powikłaniem jest wpływ na szpik kostny pod postacią zablokowania produkcji krwinek. Stosowanie leku jest przeciwwskazane w przypadku występowania zaburzeń rytmu serca, w niewydolności wątroby, porfirii, ciąży i laktacji.

Wenlafaksyna

Drugim lekiem stosowanym w migrenie jest wenlafaksyna. To lek przeciwdepresyjny należący do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny. Jest lekiem nowszym od amitryptyliny, został bowiem wprowadzony do użycia około 10 lat temu - jest więc lekiem nowej generacji. Ze względu na wybiórcze działanie lek ten wykazuje skuteczność w połączeniu ze zmniejszoną ilością działań niepożądanych. Od niedawna oprócz leczenia depresji stosowany jest także w profilaktyce migreny.

Działania niepożądane występują najczęściej na początku leczenia migreny, następnie ustępują najczęściej samoistnie. Możliwe działania niepożądane zazwyczaj związane są z przyjmowaniem leku w większych dawkach.

Najczęściej występujące działania niepożądane to:

• osłabienie, zmęczenie, ziewanie;
• nadciśnienie, zwiększenie ilości cholesterolu we krwi;
• zmniejszony apetyt, spadek masy ciała;
• pocenie się, poty nocne;
• zaburzenia wytrysku, zmniejszenie popędu płciowego, zaburzenia erekcji oraz orgazmu.

U niektórych  pacjentów w okresie odstawienia leku opisuje nieprzyjemne doznania porównywalne do krótkich, nieprzyjemnych impulsów elektrycznych przebiegających przez mózg co kilka sekund (tak zwane  "brain zap" lub "brain shivers"). Lek jest zazwyczaj dobrze tolerowany i rzadko wywołuje objawy niepożądane. Lek przeciwdepresyjny nie powinien być stosowany u pacjentów chorujących na schorzenia układu sercowo-naczyniowego oraz na cukrzycę (lek może wpływać na kontrolę glukozy oraz może wymagać zmiany dawki leków przeciwcukrzycowych).  Ciąża i laktacja należą do przeciwwskazań. Lek nie powinien być łączony z niektórymi lekami. Innymi stosowanymi lekami przeciwdepresyjnymi są mianseryna, doksepina, opipramol.

Terapia zawsze jest dobierana indywidualnie do każdego chorego. Profilaktyka migreny powinna być prowadzona codziennie w celu zmniejszenia częstości, czasu trwania i nasilenia napadów bólu głowy. Jego celem jest poprawa jakości życia i funkcjonowania w życiu codziennym. Leczenie to powinno być zawsze prowadzone pod kontrolą lekarza.

Piśmiennictwo:

1. Leczenie farmakologiczne migreny. Podsumowanie aktualnych wytycznych European Federation of Neurological Societies, European Journal of Neurology, Medycyna Praktyczna 2010.

2. Choroby Wewnętrzne Stan Wiedzy na 2010, pod redakcją A. Szczeklika.