Leki przeciwpadaczkowe w migrenie

Migrena należy do najczęstszych chorób układu nerwowego. Szacuje się, że dotyka 15% populacji. Jej skutkiem często jest obniżenie jakości życia osób cierpiących na to schorzenie. Wykazano również, że osoby cierpiące na migrenę są mniej wydajne w pracy zawodowej i zajęciach domowych, a ich życie rodzinne, towarzyskie i czas wolny są upośledzone przez chorobę. Od wielu lat poszukuje się metod i leków które pozwolą zapobiegać napadom migreny. Obecnie w profilaktyce migreny oprócz modyfikacji stylu życia i unikania czynników wywołujących napady stosuje się szereg leków zmniejszających częstość występowania napadów bólu głowy.

Jedną z grup która znalazła zastosowanie są leki stosowane w leczeniu padaczki.

Profilaktyka migreny

Włączenie leczenia profilaktycznego jest wskazane gdy:

• napady migreny znacznie pogarszają jakość życia lub poważnie utrudniają wypełnianie obowiązków zawodowych lub naukę w szkole;
• występują minimum 2 razy w miesiącu;
• nie ustępują pod wpływem leczenia doraźnego
• leczenie doraźne stosowane jest częściej niż dwa razy w tygodniu;
• występująca aura jest bardzo uciążliwa;
• istnieją przeciwwskazania do stosowania leków w trakcie trwania napadu lub powodują znaczne skutki uboczne.

Z leków przeciwpadaczkowych zastosowanie mają głównie dwa preparaty: topiramat oraz kwas walproinowy.

Topiramat

W leczeniu migreny jest stosowany od stosunkowo niedawna. Jego skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych.Topiramat wpływa na ośrodkowy układ nerwowy na wiele różnych sposobów, między innymi hamując pobudliwość komórek nerwowych oraz działając na aminokwasy pobudzające, które są uważane za czynnik odgrywający rolę w powstawaniu migreny.

Jego zastosowanie pozwala na skrócenie czasu trwania migreny (jednak częstość napadów migreny maleje stopniowo z upływem czasu, istotna różnica pojawia się w przeciągu miesiąca). Stosowanie leku przeciwpadaczkowego umożliwia zmniejszenie ilości przyjmowanych leków podczas ostrego napadu migreny.

Najczęstszym objawem niepożądanym są parestezje, które występują u połowy chorych na migrenę leczonych topiramatem. Parestezje, nazywane inaczej czuciem opacznym, to nieprzyjemne wrażenia najczęściej mrowienia, drętwienia, odczuwania zmian temperatury skóry (na przykład wrażenie że jest bardzo gorąca). Nasilenie tych objawów na ogół jest niewielkie lub umiarkowane. Innymi pojawiającymi się objawami niepożądanymi są uczucie zmęczenia, zaburzenia pamięci, zaburzenia koncentracji i uwagi, zaburzenia nastroju, rzadko kamica nerkowa. Stosunkowo często występuje zmniejszenie masy ciała. Ważne jest przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów w trakcie leczenia migreny celem zapobiegania powstania kamicy nerkowej.

Lek powinien być ostrożnie stosowany w schorzeniach wątroby, nerek. Nie powinien być także łączony z niektórymi lekami (leki przeciwpadaczkowe, antykoncepcyjne, glikozydy naparstnicy, metformina). Przeciwwskazaniem jest ciąża i laktacja. Lek wykazuje długotrwałą skuteczność, jest dość dobrze tolerowany. Może być stosowany jako lek pierwszego rzutu w profilaktyce migreny, szczególnie u pacjentów z nadwagą oraz u chorych ze współistniejącą padaczką.

Kwas walproinowy

Kwas walproinowy także o udowodnionej skuteczności w badaniach klinicznych w profilaktyce migreny zmniejsza częstość bólów głowy ich nasilenie i czas trwania. W przebiegu jego stosowania pojawić się mogą objawy niepożądane takie jak: zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (zmniejszenie łaknienia, nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha), zaburzenia czynności wątroby i trzustki, rzadziej przejściowe wypadanie włosów, wysypki skórne, drżenia, senność, niekiedy pobudzenie, spadek ilości płytek krwi, zaburzenia miesiączkowania, przyrost masy ciała. Parestezje, senność i wypadanie włosów zazwyczaj pojawiają się po przyjęciu dawki początkowej i przy każdym zwiększeniu dawki, ale ustępują po upływie pierwszego miesiąca leczenia.

Lek powinien być ostrożnie stosowany w schorzeniach wątroby, zaburzeniach krzepnięcia, w chorobach układu krwiotwórczego, w chorobach trzustki i nerek. Przeciwwskazaniem jest ciąża i laktacja. Nie powinien być także łączony z niektórymi lekami (leki przeciwdepresyjne, uspokajające, nasenne, przeciwzakrzepowe). Preparaty różnią się między sobą między innymi innym zakresem przeciwwskazań oraz występujące objawów niepożądanych (na przykład w zakresie zmian masy ciała). Zawsze terapia jest dobierana indywidualnie do każdego chorego.

Skuteczność w profilaktyce migreny opisywano także w przypadku gabapentyny i diwalproeksu. Leczenie profilaktyczne powinno być prowadzone codziennie w celu zmniejszenia częstości, czasu trwania i nasilenia napadów bólu głowy. Jego celem jest poprawa jakości życia i funkcjonowania w życiu codziennym. Leczenie migreny powinno być zawsze prowadzone pod kontrolą lekarza.

Piśmiennictwo:

• Leczenie farmakologiczne migreny. Podsumowanie aktualnych wytycznych European Federation of Neurological Societies, European Journal of Neurology, 2009.
• Choroby Wewnętrzne Stan Wiedzy na 2010, pod redakcją A. Szczeklika.
• Topiramat w profilaktyce migreny: dane uzyskane na podstawie analizy zbiorczej i otwartego badania obserwacyjnego.