Migrena przewlekła

Migrena przewlekła, znana wcześniej pod nazwą migrena transformowana, jest powikłaniem migreny epizodycznej (bez aury). Według Międzynarodowej Klasyfikacji Bólów Głowy (ICHD-2) migrenę przewlekłą rozpoznaje się w przypadku występowania u chorego bólu głowy (który spełnia kryteria bólu migrenowego) przez okres minimum 15 dni w miesiącu w czasie nie krótszym niż 3 miesiące, bez nadużywania przez niego leków.

Występowanie i przyczyny migreny przewlekłej

Szacuje się, że zarówno w USA jak i w Europie migreną przewlekłą dotkniętych jest około 4-5 proc. ogólnej populacji. Choroba ta w znacznej mierze może upośledzić jakość życia zarówno w wymiarze osobistym jak i społecznym (migrena często powoduje brak akceptacji otoczenia).

Podobnie jak w przypadku klasycznej migreny epizodycznej, nie zostały w pełni wyjaśnione patologiczne zjawiska zachodzące w organizmie odpowiedzialne za rozwój choroby. Najprawdopodobniej stanowią one zespół wielu zjawisk, m.in.:

• zaburzeń w przepływie krwi w naczyniach mózgowych,
• okołonaczyniowych procesów zapalnych,
• aktywnością tzw. generatora procesu migrenowego (obszaru pnia mózgu).

Do zaburzeń tych mogą być predysponowane osoby, u których migrena występowała już w rodzinie - wiele danych wskazuje na dziedziczne przekazywanie skłonności do pojawienia się choroby.

Czynniki sprzyjające przekształcaniu migreny epizodycznej w przewlekłą

Do czynników, które mogą sprzyjać przekształceniu się migreny epizodycznej w migrenę przewlekłą zalicza się:

• infekcje,
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (tzw. aseptyczne),
• wszelkiego rodzaju urazy głowy, szyi i ośrodkowego układu nerwowego (powypadkowe, po zabiegach chirurgicznych, po wykonaniu znieczulenia nadoponowego, po diagnostycznym nakłuciu nakłuciu lędźwiowym, po badaniu mielograficznym),
• okresy zwiększonego stresu,
• czas przemian hormonalnych (np. menopauzy),
• depresję,
• nadciśnienie tętnicze.

Migrena spowodowana nadmiernym dawkowaniem leków

W 1982 roku Mathew wraz ze swymi współpracownikami zauważył, że w niektórych przypadkach długo trwającej migreny epizodycznej może dojść do jej przemiany w codzienne bóle głowy. Właśnie tej przemianie migrena przewlekła zawdzięcza swą dawną, obecnie niestosowaną w języku fachowym nazwę - migrena transformowana. Mathew zaliczył do niej wówczas także przypadki migreny spowodowanej nadmiernym dawkowaniem leków przeciwbólowych, która obecnie jest odrębną jednostką chorobową.

Przez nadużywanie leków rozumie się przyjmowanie doraźnych leków przeciwmigrenowych, opioidów czy złożonych leków przeciwbólowych przez ponad 10 dni w miesiącu lub przeciwbólowych leków nieopioidowych przez ponad 15 dni w miesiącu. Aby wykluczyć migrenę z przedawkowania należy odstawić nadużywany lek i ponownie ocenić dolegliwości bólowe po okresie dwumiesięcznym. W przypadku braku zmniejszenia bólu bardziej prawdopodobne jest rozpoznanie migreny przewlekłej.

Leczenie migreny przewlekłej

Leczenie migreny przewlekłej opiera się przede wszystkim na wyeliminowaniu czynników spustowych, wywołujących migrenę, a więc unikanie:

• nadmiernego stresu,
• przeciążeń fizycznych,
• niewysypiania się (lub nadmiernie długiego snu),
• niektórych pokarmów (w zależności od indywidualnej wrażliwości - owoców cytrusowych, czekolady, orzechów, wędzonych ryb, wzmacniającego smak i zapach a stosowanego w wielu produktach spożywczych glutaminianu sodu, słodzików zawierających aspartam, produktów kiszonych i marynowanych),
• nadmiernych czy drażniących bodźców fizycznych (jak światło stroboskopowe, hałas, zapachy, skrajne temperatury),
• alkoholu,
• leków.

Leczenie farmakologiczne opiera się głównie na dążeniu do zmniejszenia częstości występowania i intensywności bólu migrenowego oraz skrócenia czasu jego trwania. Stosuje się leki takie jak w przypadku leczenia migreny epizodycznej (z tzw. grupy zapobiegawczych leków na migrenę):

• blokery receptorów β-adrenergicznych,
• blokery kanału wapniowego,
• leki przeciwpadaczkowe (szczególnie korzystne u osób cierpiących jednocześnie na padaczkę, chorobę afektywną dwubiegunową czy zaburzenia lękowe),
• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (korzystne u osób ze współwystępującą depresją
• leki z grupy antagonistów receptorów serotoninowych.

Stosowanie leków w leczeniu migreny przewlekłej jest długotrwałe, niejednokrotnie przez całe życie chorego, dlatego też ważne jest odpowiednie dawkowanie leków i sięganie po środki z różnych grup w celu uniknięcia wystąpienia działań niepożądanych takich jak m.in.:

• zaburzenia rytmu serca,
• bóle mięśniowe,
• zaburzenia snu,
• zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego,
• zwiększenie masy ciała,
• uszkodzenie wątroby,
• drżenie rąk.

U osób cierpiących na migrenę przewlekłą, ze względu na uciążliwy, długotrwały przebieg choroby dość często występują zaburzenia psychologiczne i psychiatryczne, jak np. zaburzenia lękowe czy depresja. Stąd też u tych pacjentów konieczne może być stosowanie metod psychoterapeutycznych, pomoc psychologiczna lub opieka psychiatryczna.