Napięciowy ból głowy

Nazwa pochodzi od stwierdzanego u dużej części pacjentów zwiększonego napięcia mięśni oraz tkliwości podczas ich dotyku w trakcie epizodu bólowego. Ból jest obustronny i jest opisywany przez pacjentów jako ściskający, opasujący lub świdrujący. Bywa porównywany do uczucie ściskającej opaski lub czapki. Typowo zlokalizowany jest w skroniach lub potylicy, czasem obejmuje całą głowę. Narasta powoli i nie ulega nasileniu pod wpływem wysiłku fizycznego. Część pacjentów skarży się na uczucie napięcia i ściskania również w obrębie mięśni szyi.

Napięciowy ból głowy

Ból narasta powoli i pojawia się zazwyczaj w drugiej części dnia, po pracy, stresie. Do typowych czynników wyzwalających należy głód, zbyt mała lub zbyt duża ilość snu, długotrwała wymuszona pozycja ciała (np. praca przed monitorem komputera, niewygodne łóżko), odstawienie kofeiny lub leków przeciwbólowych u osób nadużywających tych środków. Ból może trwać od ok. pół godziny do kilku dni, a z przerwami utrzymywać się przez kilka miesięcy.

Jak diagnozuje się napięciowe bóle głowy?

Aby postawić rozpoznanie napięciowych bólów głowy, zazwyczaj wystarczy dokładny wywiad i badanie lekarskie. Wywiad dotyczy charakteru bólu, jego lokalizacji, czasu trwania oraz czynników, które typowo wywołują ból i nasilają go. W uzasadnionych przypadkach może być wskazane wykonanie badań neuroobrazowych, takich jak np. tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny mózgu.

Napięciowy ból głowy - przyczyny

Dokładna przyczyna napięciowych bólów głowy jest nieznana. W świecie naukowym trwają dyskusje, czy przyczyna jest związana z mechanizmem odczuwania, czy rejestrowania i przewodzenia bólu, oraz jaka jest rola napięcia mięśni w jego powstawaniu. Niektóre z teorii próbują ująć pozostałe w całość. Jest również możliwe, że na napięciowe bóle głowy mogą składać się różne jednostki chorobowe, wówczas tego typu dolegliwości miałaby być jedynie objawem, a nie - odrębną jednostką chorobową. Należy się spodziewać, że z czasem uzyskamy odpowiedź na wszystkie pytania związane z powstawaniem bólów głowy.

Napięciowy ból głowy - leczenie

W leczeniu okresowych napięciowych bólów głowy stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, takie jak naproksen sodu lub ibuprofen. Są to leki dostępne bez recepty. W terapii przewlekłych napięciowych bólów głowy stosuje się różne grupy leków, głównie leki przeciwdepresyjne. U części pacjentów potwierdzono korzystne działanie leków stosowanych w leczeniu padaczki.

Długotrwałe, systematyczne używanie leków przeciwbólowych jest niewskazane, ze względu na ich działania uboczne i obniżanie skuteczności leczenia profilaktycznego. Korzyści można odnieść również dzięki takim metodom, jak: psychoterapia, masaż, biofeedback, akupunktura na ból głowy, techniki relaksacyjne oraz niektóre preparaty ziołowe (jak np. wcierany olejek miętowy).

Co zrobić, aby zmniejszyć częstotliwość bólu i jego nasilenie?

Na stronie Amerykańskiego Towarzystwa Bólu Głowy znajdują się zalecenia dotyczące tzw. higieny bólu głowy, polegające na unikaniu czynników wywołujących bądź nasilających bóle głowy. Pomocne może być w tym np. sporządzenie dzienniczka, w którym zapisuje się okoliczności towarzyszące bólowi głowy. W ten sposób można odnotować, co w indywidualnym przypadku wywołuje ból głowy, a co pomaga zmniejszyć jego nasilenie lub usuwa go.

Znajdująca się poniżej lista zawiera sposoby zmiany stylu życia, które w istotny sposób mogą zredukować częstotliwość bólów głowy i ich nasilenie:

• Regularny sen

Kładź się do snu i wstawaj o regularnych porach każdego dnia. Nie śpij zbyt długo w weekendy, a zbyt krótko w dni powszednie. Większość dorosłych potrzebuje około 6-8 godzin snu na dobę.

•  Jedz regularne posiłki

Niski poziom cukru może powodować ból głowy. Jedz regularne posiłki trzy razy dziennie, zawierające białko, owoce, warzywa i węglowodany. Zbyt duża zawartość cukru w diecie może doprowadzić do szybkiego wzrostu stężenia cukru we krwi, po którym następuje gwałtowny spadek cukru mogący powodować ból głowy.

•  Zażywaj regularnie ruchu i aktywności fizycznej

Umiarkowane ćwiczenia trzy do pięciu razy w tygodniu pomogą zredukować stres oraz pozwalają na utrzymanie  sprawności fizycznej. Zbyt intensywne ćwiczenia lub nieprawidłowe wzorce ruchu mogą powodować ból głowy.

•  Pij dużo wody

Odwodnienie może powodować bóle głowy.

• Ogranicz  spożycie kofeiny, alkoholu i narkotyków

Kofeina jest stymulantem i nagłe jej odstawienie może powodować bóle głowy, gdy stężenie kofeiny we krwi spadnie. Alkohol może wywołać bóle głowy.

• Opanuj stres

Stres może prowadzić do zwiększenia częstości bólu głowy. Relaks i opanowanie technik pozwalających na radzenie sobie ze stresem mogą przyczynić się do zmniejszenia bólu głowy.

Bibliografia:
1. Kuncewicz E., Sobieska M., Samborski W.: Bóle mięśniowo-powięziowe a napięciowy ból głowy. Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 2008, 54, 3, 5–9.
2. "Muscle Contraction Tension Headache: eMedicine Neurology. Emedicine.com.
3. http://www.achenet.org/education/patients/typesofheadaches.asp#tension
4. Rasmussen BK, Jensen R, Schroll M, Olesen J. Epidemiology of headache in a general population--a prevalence study. J Clin Epidemiol.