Neuralgia nerwu trójdzielnego

Nerw trójdzielny (nerw piaty –  V) jest jednym z 12 nerwów czaszkowych, a właściwie para nerwów trójdzielnych jest jedną z 12 par nerwowych. Nerw ten przewodzi czucie dotyku ze skóry na twarzy i na głowie do mózgu, w którym sobie to czucie uświadamiamy. Prawy nerw trójdzielny unerwia za pomocą 3 swoich gałązek prawą połowę twarzy, a lewy – lewą. Pierwsza gałązka każdego nerwu wychodzi w okolicy łuku brwiowego, druga – pod okiem, zaś trzecia – na żuchwie.

Neuralgia trójdzielna jest rzadkim schorzeniem. W większości przypadków rozpoznawana jest około 40. roku życia, choć są udokumentowane przypadki nerwobólu nerwu V u dzieci. 
 
Do przyczyn neuralgii zalicza się czynniki bezpośrednio drażniące nerw, takie jak:

- uszkodzenia nerwu, 
- zapalenia toczące się wokół nerwu czy  
- zaburzenia w ukrwieniu nerwu. W większości przypadków etiologia schorzenia jest niejasna.

Wiele jednostek chorobowych jest mylnie rozpoznawanych jako neuralgia, np.: bóle wywołane przez ostre zapalenie miazgi zęba, zapalenie zatok przynosowych, stawów skroniowo-żuchwowych, choroby oczu i uszu.  
Bóle neuralgiczne są bardzo często interpretowane jako dolegliwości zębopochodne. 

W diagnostyce różnicowej neuralgii trójdzielnej powinno się również uwzględnić między innymi: stwardnienie rozsiane, zawał pnia mózgu czy tętniaka tętnicy podstawnej mózgu.

Neuralgia nerwu trójdzielnego charakteryzuje się wystąpieniem nagłego, silnego bólu w obrębie jednej połowy twarzy i jamy ustnej. Początek bólu jest nagły, a jego czas trwania wynosi od kilku sekund do maksymalnie 2 minut. Może ograniczać się do jednej gałęzi lub do wszystkich 3 gałązek nerwu V. Ból wyzwalany jest przez niewielkie bodźce działające na obszary jego wyzwalania. Bodźcami tymi mogą być np.: dotyk skóry twarzy, mycie, mówienie, czyszczenie zębów, żucie lub nagła zmiana temperatury otoczenia. Ból pojawia się tylko w ciągu dnia, zaczyna się nagle i nagle się kończy. W miarę trwania choroby wzrastają liczba ataków w ciągu dnia i czas ich trwania.

Napadowi bólu mogą towarzyszyć: wyciek z nosa, łzawienie,  zaczerwienienie skóry twarzy, ślinotok, pogorszenie słuchu i smaku czy skurcz mięśni twarzy.  
Atak bólu często poprzedzony jest tzw. aurą, czyli symptomami zwiastującymi nadejście dolegliwości.

Aura objawia się zwykle:  
swędzeniem, mrowieniem, drżeniem mięśni i zaburzeniami czucia skóry twarzy. 
 
Zasadniczo w leczeniu neuralgii stosuje się dwie metody – leczenie zachowawcze lub chirurgiczne. 
 
W leczeniu zachowawczym podstawowymi lekami są leki przeciwdrgawkowe przyjmowane doustnie. Wspomagającym leczeniem może być podawanie leków przeciwzapalnych i witamin z grupy B. W przypadku bólu przewlekłego stosuje się leki przeciwdepresyjne trójcykliczne w niewielkich dawkach. Gdy dolegliwości są bardziej dokuczliwe, wykonuje się blokady gałęzi nerwu trójdzielnego. Polega to na ostrzykiwaniu okolicy pnia nerwu środkiem znieczulającym. 

Leczenie chirurgiczne obejmuje:
zabiegi w zakresie obwodowych gałęzi nerwu trójdzielnego objętych schorzeniem, np. przecięcie lub zamrożenie nerwu oraz zabiegi neurochirurgiczne polegające na wewnątrzczaszkowym uszkodzeniu zwoju nerwu V.