Objawy napięciowego bólu głowy

Napięciowe bóle głowy charakteryzują się łagodnym lub umiarkowanym nasileniem. Dolegliwości obejmują całą głowę bądź umiejscawiają się po obu jej stronach np. w okolicach skroniowych. Ból jest często opisywany przez pacjentów jako uczucie „ściskania” w skroniach lub w okolicy potylicznej, czasem określany jest jako ,,żelazna obręcz” wokół głowy. Ma charakter tępy, ciągły, uciskający, opasujący, nie ulega nasileniu pod wpływem wysiłku fizycznego. Ból nie zaburza zwykłej, codziennej aktywności chorego.

Napięciowe bóle głowy

Dolegliwościom bardzo rzadko towarzyszy światłowstręt oraz nadwrażliwość na dźwięk (nigdy te dwa objawy nie występują jednocześnie), nie występują nudności i wymioty, które są bardziej typowe dla bólu migrenowego. Napięciowe bóle głowy mogą mieć charakter okresowy - wówczas epizody bólu trwają od ok. pół godziny do nawet tygodnia, lub przewlekły - gdy trwają kilka miesięcy lub lat.

Napięciowe bóle głowy bywają określane jako psychogenne. Nie jest to jednak uzasadnione w świetle najnowszych badań, które sugerują  dysfunkcję mechanizmów przewodzenia bólu. Epizody bólowe są jednak poprzedzane czynnikami, takimi jak stres, przemęczenie, bezsenność, zaś depresja i zaburzenia lękowe często współwystępują.

Różnicowanie napięciowego bólu głowy

Napięciowy bólu głowy należy różnicować przede wszystkim z innymi postaciami samoistnego bólu głowy, czyli migreną oraz klasterowym bólem głowy. Napięciowy ból głowy może również wymagać różnicowania z:

• jałowym zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych,
• neuroborelizą,
• rzekomym guzem mózgu.

Należy wziąć pod uwagę również inne schorzenia, które mogą dawać objawy napięciowego bólu głowy lub współwystępować z NBG:

• hemikrania ciągła (połowiczy ból głowy),
• pourazowe bóle głowy,
• uszkodzenia rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym,
• choroby ośrodkowego układu nerwoweg,
• ból głowy u osób nadużywających leków przeciwbólowych,
• fibromialgia,
• ból mięśniowo-powięziowy,
• depresja.

Amerykańskie Towarzystwo Bólu Głowy podaje na swojej stronie kryteria, które pozwalają zróżnicować ból migrenowy i napięciowy ból głowy:

• Napięciowy ból głowy - łagodne lub umiarkowane nasilenie bólu; czas trwania bólu głowy: 30 min – 7dni; rozpraszający, ale nie zaburzający codziennej aktywności; stały charakter bólu; ból obustronny;
• Migrena - łagodne lub umiarkowane nasilenie bólu, ciężkie nasilenie bólu; czas trwania bólu głowy: 4-72 godzin; dudniący,  pulsujący i / lub zaburzający zwykłą aktywność; ból jednostronny; nudości i/lub wymioty; nadwrażliwość na światło i /lub dźwięki, aura przed wystąpieniem bólu głowy.

Klasterowy ból głowy

Charakter dolegliwości różni się w znaczący sposób od napięciowych bólów głowy. Ból głowy pojawia się w sposób nagły, ma charakter piekący, palący, jest zlokalizowany jednostronnie, zaczyna się w okolicy oczodołu, promieniując wzdłuż głowy do płata czołowego, skroniowego, karku i szyi. Ból zazwyczaj pojawia się po tej samej stronie głowy. Towarzyszyć mu może szereg objawów występujących po tej samej stronie głowy, w jakiej umiejscawia się ból. Należą do nich: łzawienie oka, nastrzyknięcie spojówki, wysięk z nosa, zwężenie źrenicy i opadanie powieki oraz pocenie się skóry twarzy.

Epizod ostrego bólu trwa od 15 min do180 min (średnio 60 min) i pojawia się raz lub kilka razy dziennie. W trakcie jednego dnia może mieć miejsce do ośmiu napadów. W trakcie ataku bólu, ze względu na jego nasilenie pacjent może być pobudzony i niespokojny. Ataki bólowe mogą pojawiać się o tej samej porze dnia lub w nocy. Do czynników wywołujących zalicza się alkohol i niektóre leki, jak np. nitrogliceryna.

Ataki bólu pojawiają się okresowo w tzw. wiązkach, trwają przez kilka tygodni lub miesięcy, po czym następuje okres zupełnie pozbawiony objawów. Remisja może trwać miesiące, a nawet lata. Klasterowy ból głowy występuje częściej u osób płci męskiej, pierwszy epizod ma miejsce najczęściej w wieku 20-40 lat.

Rozpoznanie napięciowych bólów głowy

Rozpoznanie napięciowych bólów głowy stawia się przede wszystkim na podstawie wywiadu klinicznego dotyczącego charakteru dolegliwości oraz czynników, które wywołują epizody bólowe.
Badania dodatkowe, takie jak  neurobrazowe (CT, MRI) mogą być wskazane, aby wykluczyć inne przyczyny dolegliwości. W praktyce najczęściej różnicuje się NBG z migreną.

Literatura:
1. Kuncewicz E., Sobieska M., Samborski W.: Bóle mięśniowo-powięziowe a napięciowy ból głowy. Roczniki Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie 2008, 54, 3, 5–9
2. "Muscle Contraction Tension Headache: eMedicine Neurology. Emedicine.com.
3.http://www.achenet.org/education/patients/typesofheadaches.asp#tension
4. Rasmussen BK, Jensen R, Schroll M, Olesen J. Epidemiology of headache in a general population--a prevalence study. J Clin Epidemiol.