Objawy szyjnopochodnego bólu głowy

Szyjnopochodny ból głowy najczęściej rozpoczyna się w wyniku działania czynników wywołujących, szczególnie ruchu kręgosłupa szyjnego lub ucisku bolesnych miejsc, które znajdują się w okolicy górnego odcinka kręgosłupa szyjnego. Przeważnie ból lokalizuje się w rzucie stawów, które tworzą drugi i trzeci krąg szyjny (C2-C3).

Lokalizacja szyjnopochodnego bólu głowy

Nie u wszystkich pacjentów lokalizacja szyjnopochodnego bólu głowy jest taka sama. Najczęściej mamy do czynienia z bólem okolicy czoła oraz gałki ocznej, następnie - w okolicy karku i potylicy; okolicy karku, potylicy i żuchwy. W niektórych przypadkach ból głowy może mieć charakter rozlany, dotyczący całej głowy.

Ból głowy i szyi jest zazwyczaj jednostronny, a jego lokalizacja powtarza się w przypadku kolejnych ataków.

Pomimo iż znamy szereg czynników, które mogą wpływać na pojawienie się szyjnopochodnego bólu głowy, w wielu przypadkach nie udaje się ustalić, co bezpośrednio wywołało napad bólu głowy.

Szyjnopochodny ból głowy utrzymuje się od kilku godzin nawet do kilku dni. Ból stopniowo narasta, osiąga kulminacyjną siłę a następnie powoli ustępuje. W sytuacjach kiedy mamy do czynienia z bólem przewlekłym, czyli utrzymującym się wiele dni, ból może zmieniać lokalizację – przemieszczać się symetrycznie na drugą połowę czaszki lub szyi.

Różne aspekty szyjnopochodnego bólu głowy

Można wyróżnić generalnie trzy rodzaje szyjnopochodnego bólu głowy biorąc pod uwagę lokalizację bólu:

A. Ból potyliczny – ból obejmuje tylną część czaszki i może promieniować do kręgosłupa. Ból tej okolicy związany jest z impulsami przekazywanymi w nerwach wychodzących z przestrzeni między drugim a trzecim kręgiem szyjnym. Występuje u około 20% pacjentów z szyjnopochodnym bólem głowy.

Jeżeli ból pojawia się w sposób nagły, ostry, nazywamy go wtedy neuralgią Arnolda. Jest to rzadka, napadowa postać szyjnopochodnego bólu głowy. Czynnikiem wywołującym są zazwyczaj silne ruchy szyi. Częsta jest za to postać przewlekła.

W przypadku bólu szyjnopochodnego charakterystyczny jest tzw. dodatni objaw pocierania (wg Meigne). Polega na tym, że przesuwamy opuszkami palców skórę głowy. W przypadku osób zdrowych manewr ten jest bezbolesny, natomiast u osób cierpiących na szyjnopochodny ból głowy, jest nieprzyjemny lub nawet bolesny w rejonach w których umiejscawia się ból. Dodatkowo u osób dotkniętych tym schorzeniem, uciskanie okolicy drugiego i trzeciego kręgu szyjnego jest nieprzyjemne – miejsca te są wrażliwe na ból.

B. Ból potyliczno – skroniowo – żuchwowy – jest kolejną, choć nieco rzadszą postacią szyjnopochodnego bólu głowy. Ból lokalizuje się w okolicy tylnej karku, okolicy ucha, skroni oraz żuchwy (czyli pospolicie zwanej szczęką dolną). Podobnie jak w przypadku bólu potylicznego okolice drugiego i trzeciego kręgu szyjnego są wrażliwe na ucisk.

Objaw pocierania jest dodatni w okolicy, w której pacjent odczuwa ból głowy. Dodatkowo ból może pojawiać się podczas chwytania w palce skóry w okolicy szczęki dolnej. To umiejscowienie bólu dotyczy 5% pacjentów z szyjnopochodnym bólem głowy.

C. Ból okolicy gałki ocznej - jest to najczęstsze umiejscowienie bólu w przypadku szyjnopochodnego bólu głowy – dotyczy około 65-70% przypadków. Ból zazwyczaj dotyczy okolicy nadoczodołowej oraz czoła. Charakterystycznym objawem jest ból podczas chwytania w palce skóry brwi po stronie której dotyczy ból głowy.

Szyjnopochodny ból głowy - objawy kliniczne

Należy wspomnieć, ze w tej postaci bólu głowy wyróżniamy jeszcze trzy rodzaje w zależności od objawów klinicznych:

Postać prosta – najczęściej spotykana. Ból lokalizuje się w okolicy oka a czasami także w okolicy tylnej części karku (potylicy). Zawsze pojawia się po tej samej stronie u danego pacjenta. Jeżeli atak przedłuża się, dolegliwości są szczególnie dotkliwe, czasami może przenosić się na drugą stronę. Niektórzy pacjenci opisują ten ból tak, jakby bolały ich zatoki. Czasami odczuwalny jest jako ucisk za gałką oczną.

Postać naczyniowa – jest rzadsza, dotyczy wtedy także okolicy nosa – może pojawiać się przytkanie nosa lub wyciek, łzawienie z nosa.

Postać migrenopodobna – w niektórych sytuacjach może przypominać atak prawdziwej migreny. Lokalizacja zawsze jest taka sama. Istotną różnicą jest to, że chory rzadko reaguje na klasyczne leki stosowane w migrenie, natomiast ulgę przynosi zastosowanie leczenia biorącego pod uwagę schorzenie szyjnego odcinka kręgosłupa.

Czynniki mogące powodować atak szyjnopochodnego bólu głowy

Najczęściej szyjnopochodny ból głowy może być spowodowany ruchami chorego odcinka kręgosłupa, czyli odcinka szyjnego. Nadmierne lub niekontrolowane ruchy, zła pozycja podczas spania, praca siedząca, spanie w pozycji siedzącej (np. w pociągu czy w samolocie) – to wszystko może przyczynić się do tego, że w przypadku osoby cierpiącej na szyjnopochodne bóle głowy, następnego dnia można spodziewać się ataku bólu.

U niektórych osób istotne są także czynniki emocjonalne (np. stres), to co spożywamy, a w przypadku kobiet faza cyklu menstruacyjnego (najczęściej bóle pojawiają się w czasie miesiączki).

Bibliografia
1.Szyjnopochodny ból głowy – R. Gasik. Pol. Merk. Lek., 2008, XXIV, 144, 549
2.Cervicogenic Headache: A Review of Diagnostic and Treatment Strategies. D.M. Biondi. JAOA • Supplement 2 • Vol 105 • No 4 • April 2005