Propranolol i metoprolol w migrenie

Migrena należy do najczęstszych chorób układu nerwowego. Szacuje się, że dotyka 15% populacji. Jej skutkiem często jest obniżenie jakości życia osób cierpiących na to schorzenie. Wykazano również, że osoby cierpiące na migrenę  ą mniej wydajne w pracy zawodowej i zajęciach domowych, a ich życie rodzinne, towarzyskie i czas wolny są zakłócone przez chorobę. wielu lat poszukuje się metod i leków które pozwolą zapobiegać napadom migreny.

Obecnie w profilaktyce migreny oprócz modyfikacji stylu życia i unikania czynników wywołujących napady stosuje się szereg leków zmniejszających częstość występowania napadów bólu głowy. Wśród nich znajduje się propranolol i metoprolol.

Propranolol i metoprolol

Propranolol i metoprolol należą do grupy leków blokujących receptory beta adrenergiczne, stąd popularna nazwa tej grupy leków beta-blokery. Najczęściej są stosowane w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego. Do leczenia migreny zostały wprowadzone już na początku lat 70-tych. Należą do leków o udowodnionej skuteczności w profilaktyce migreny. Metoprolol jest lekiem bardziej kardioselektywnym, co oznacza że w mniejszym stopniu działa na inne układy niż sercowo-naczyniowy.

Beta -blokery - leczenie profilaktyczne

Włączenie leczenia profilaktycznego jest wskazane:

• napady migreny znacznie pogarszają jakość życia lub poważnie utrudniają wypełnianie obowiązków zawodowych lub naukę w szkole;
• występują minimum 2 razy w miesiącu;
• nie ustępują pod wpływem leczenia doraźnego
• leczenie doraźne stosowane jest częściej niż dwa razy w tygodniu;
• występująca aura jest bardzo uciążliwa;
• istnieją przeciwwskazania do stosowania leków w trakcie trwania napadu lub powodują znaczne skutki uboczne.

Skuteczności w przypadku stosowania tej grupy leków można spodziewać się u około 65% chorych. Niestety  u sporego odsetka chorych przyjmujących lek występują objawy niepożądane ( u około 20%).

Beta-blokery - objawy niepożądane

Do możliwych objawów niepożądanych należą:

• osłabienie, uczucie zmęczenia, zawroty głowy;
• zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego - osłabienie łaknienia, nudności, wymioty, biegunka;
• wysypki skórne, zaostrzenie łuszczycy;
• osłabienie siły skurczu mięśnia serca, obniżenie ciśnienia krwi;
• napadowe drętwienie i mrowienie kończyn;
• depresja, halucynacje, zaburzenia snu i widzenia;
• suchość w jamie ustnej,
• kurcze mięśniowe;
• obniżony poziom cukru we krwi (hipoglikemia);
• impotencja;
• zatrzymywanie płynów w organizmie;
• przyrost masy ciała;
• wypadanie włosów;

U pacjentów nadwrażliwych, może wystąpić duszność z powodu skurczu oskrzeli. Nagłe przerwanie leczenia, szczególnie u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, może spowodować nagłe zaburzenia rytmu.

Beta-blokery - przeciwwskazania

Przeciwwskazaniami lub ograniczeniami stosowania tej grupy leków są:

• astma oskrzelową, spastyczne zapalenie oskrzeli, katar sienny;
• blok przedsionkowo-komorowy serca II i III stopnia,  niektóre zaburzenia rytmu serca
• niewyrównana cukrzyca;
• łuszczyca;
• nadwrażliwość na preparat;
• w ciąży i laktacji powinien być stosowany gdy korzyści przeważają nad możliwymi zagrożeniami.

Leki na migrenę te stosowane są zwykle w dwóch dawkach dziennie. Zwykle leczenie migreny rozpoczyna się od najmniejszych skutecznych dawek, jeżeli nie ma odpowiedzi na leczenie, ilość leku stopniowo zwiększa się do uzyskania zadawalającego efektu lub osiągnięcia dawki maksymalnej.Terapię stosuje się przez kilka miesięcy. Zapobiegawcze leczenie migreny uważa się za skuteczne, jeżeli częstość napadów migreny w miesiącu zmniejszyła się co najmniej o 50% w ciągu 3 miesięcy.

Innym beta-blokerem stosowanym w profilaktyce migreny jest bisoprolol. Jest to lek drugiego rzutu. Bardzo dobre efekty przynosi także łączenie terapii beta-blokerami z terapią behawioralną (jest to rodzaj psychoterapii). Leczenie profilaktyczne powinno być prowadzone codziennie w celu zmniejszenia częstości, czasu trwania i nasilenia napadów bólu głowy. Celem leczenia profilaktycznego jest poprawa jakości życia i funkcjonowania w życiu codziennym. Leczenie powinno być prowadzone przez lekarza i zawsze dobierane jest indywidualnie.

Piśmiennictwo:

• Leczenie farmakologiczne migreny. Podsumowanie aktualnych wytycznych European Federation of Neurological Societies, European Journal of Neurology, 2009.
• Choroby Wewnętrzne Stan Wiedzy na 2010, pod redakcją A. Szczeklika.