Rodzaje migreny

Znana od ponad 3000 lat migrena, nadal stanowi niełatwe wyzwanie dla medycyny. I choć nie jest chorobą bezpośrednio zagrażającą życiu, nie powoduje też na ogół żadnych trwałych następstw dla organizmu, to jednak w znaczny sposób utrudnia życie i pogarsza jego jakość poprzez uniemożliwienie wykonywania prostych, codziennych czynności. Obecnie migrena dotyka około 6 proc. mężczyzn i 18 proc. kobiet. Zwykle trwa przez całe życie z charakterystycznymi okresami zaostrzeń i remisji, choć znane są przypadki samoistnego jej ustąpienia, są to jednak sytuacje należące do rzadkości.

Migrena jako grupa chorób

Migrena jest określeniem charakteryzującym grupę chorób neurologicznych o złożonej, niejasnej etiologii, charakteryzujących się napadowymi, nawracającymi bólami głowy o przewlekłym przebiegu. W październiku 2003 roku odbył się w Rzymie Kongres Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy, podczas którego powstało drugie wydanie Międzynarodowej Klasyfikacji Bólów Głowy (ICHD-2). Wyróżniono w niej kilkanaście postaci migreny.

Migrena bez aury

Podstawowy podział wyodrębnia migrenę bez aury i migrenę z aurą (tzw. migrenę klasyczną). Migrenę bez aury rozpoznaje się w przypadku wystąpienia u chorego przynajmniej 5 napadów bólowych, spełniających następujące kryteria:

1)   napad trwa nie krócej niż 4 godziny i nie dłużej 72 godziny (u osób poniżej 15. roku życia napad trwa co najmniej 1 godzinę),

2)   występują minimum 2 z poniższych objawów:

• ból ogranicza się do jednej połowy głowy,
• ból ma charakter pulsujący
• ból upośledza zwykłe, codzienne funkcjonowanie chorego,
• objawy nasilają się podczas normalnej aktywności fizycznej.

3)   bólowi towarzyszą:

• nudności i/lub wymioty,
• fotofobia (nadwrażliwość na światło) i/lub fonofobia (nadwrażliwość na dźwięki).

Migrena bez aury występuje u około 75% cierpiących na migrenę. Do tego typu migreny należy migrena miesiączkowa skorelowana z cyklem menstruacyjnym u kobiet z bólami głowy pojawiającymi się przed krwawieniem.

Migrena z aurą

Drugi rodzaj migreny charakteryzuje się występowaniem aury czyli wrażeń zmysłowych, najczęściej pod postacią tzw. mroczka migocącego czyli drgającego, powiększającego się ubytku w polu widzenia. Aura może trwać do 60 min. po czym następuje tyle samo lub krócej trwająca bezobjawowa przerwa, a po niej ból migrenowy o charakterystycznym przebiegu. Wśród migren z aurą wyróżnia się (za Klasyfikacją ICHD-2):

• typową aurę z migrenowym bólem głowy,
• typową aurę z bólem głowy innym niż migrenowy (czyli nie spełniający kryteriów bólu migrenowego),
• typową aurę bez bólu głowy,
• rodzinną migrenę połowiczo-poraźną (charakteryzującą się współwystępowaniem obok bólów głowy niedowładu mięśniowego połowiczego oraz występowaniem tego schorzenia u innych członków rodziny chorego),
• sporadyczną migrenę połowiczo-poraźną,
• migrenę typu podstawnego.

Ekwiwalenty migreny

Ponadto wyróżniono tzw. ekwiwalenty migreny, inaczej zwane dziecięcymi zespołami okresowymi, które często poprzedzają wystąpienie migreny. Do zespołów tych zalicza się:

• cykliczne wymioty - charakteryzujące się występowaniem u dzieci w wieku przedszkolnym epizodów nudności i wymiotów bez uchwytnej patologii przewodu pokarmowego,
• migrena brzuszna - występująca u nieco starszych dzieci; objawia się bólami brzucha najczęsciej okolicy pępkowej z towarzyszącym brakiem apetytu i wymiotami,
• łagodne napadowe zawroty głowy wieku dziecięcego.

Kolejny rodzaj migreny stanowi migrena siatkówkowa ze specyficznymi dla niej, ograniczonymi do jednego oka napadów o typie zaniewidzenia, błysków i innych wrażeń wzrokowych, którym towarzyszy lub pojawia się w ich następstwie, typowy, migrenowy ból głowy.

Powikłania migreny

Do Klasyfikacji ICHD-2 zaliczono również powikłania migreny, a wśród nich:

• migrenę przewlekłą,
• stan migrenowy - stan, który na ogół wymaga przyjęcia chorego do szpitala z powodu utrzymującego się ponad 72 godziny ciągłego bólu, z powikłaniami w postaci odwodnienia, uzależnienia od stosowanych leków i nierzadko współistnienia dodatkowych chorób psychicznych czy ogólnoustrojowych,
• uporczywą aurę bez zawału mózgu - z objawami bólowymi trwającymi ponad tydzień, bez nieprawidłowości w badaniach neuroobrazowych,
• migrenowy zawał mózgu - z bólem trwającym również co najmniej tydzień i stwierdzeniem w badaniu neuroobrazowym udaru niedokrwiennego mózgu,
• napady padaczkowe wyzwalane przez migrenę - zarówno migrena jak i napady padaczkowe mogą się wzajemnie poprzedzać.

Migrena prawdopodobna

Na koniec wyodrębniono rodzaje tzw. migreny prawdopodobnej (w której ilość napadów bólowych jest mniejsza niż wymagana przez kryteria, jednak pozostałe cechy migreny są spełnione):

• migrena prawdopodobna bez aury,
• migrena prawdopodobna z aurą,
• prawdopodobna migrena przewlekła.