Rozpoznanie klasterowego bólu głowy

Klasterowy ból głowy jest rzadką odmianą bólu głowy. Często pojawia się nagle, u osób uprzednio zdrowych, bez problemów neurologicznych. Rozpoznanie klasterowego bólu głowy nie jest prostą sprawą, ponieważ nie istnieją specyficzne objawy lub oznaki, które poprzedzają zachorowanie na klasterowy ból głowy. Dla lekarza podstawowym narzędziem służącym do postawienia pierwszych wniosków dotyczących możliwego rozpoznania przyczyny oraz rodzaju bólu głowy to rozmowa z pacjentem, czyli wywiad chorobowy.

Rozpoznanie klasterowego bólu głowy 

W celu rozpoznania przyczyny bólu głowy lekarz może zapytać pacjenta o:

• umiejscowienie bólu głowy, częstość występowania oraz charakter bólu,
• czy występują objawy towarzyszące jak np. nudności, wymioty, zaburzenia widzenia lub słuchu, utrata masy ciała, gorączka lub dreszcze, wyciek z nosa, łzawienie, duszność,
• ewentualne czynniki które powodują lub przyspieszają wystąpienie dolegliwości,
• pozycje ciała lub sytuacje, które przynoszą ulgę w bólu,
• ewentualne objawy, które poprzedzają wystąpienie bólu głowy,
• ewentualne choroby przewlekłe takie jak nadciśnienie tętnicze, jaskra,
• zażywane leki,
• czy pacjent wcześniej był diagnozowany z powodu bólu głowy,
• czy pacjent doznał w ostatnim czasie urazu (szczególnie głowy),
• czy w rodzinie występowały problemy neurologiczne lub bóle głowy.

Objawy klasterowego bólu głowy

Dla lekarza istotnym elementem jest także to co pacjent czasami stara się ukryć, czyli np. zachowanie w trakcie napadu bólu. Zdarza się, że pacjenci z klasterowym bólem głowy zachowują się nieracjonalnie, np. dla złagodzenia bólu uderzają głową w różne przedmioty, bandażują głowę lub krzyczą z bólu. Jedynie 3% pacjentów z napadem kładzie się do łóżka, a więc jest to bardzo niewielki odsetek. W okresach wolnych od bólu chorzy czasami wracają myślami do swojego zachowania i wstydzą się powiedzieć o tym lekarzowi. Należy jednak pamiętać, że informacje takie są bardzo ważne, ponieważ pozwalają lekarzowi łatwiej zorientować się w chorobie pacjenta i rozpoznać chorobę oraz włączyć odpowiednie leczenie.

Klasterowy ból głowy - badanie fizykalne 

Następnym krokiem diagnostycznym jest badanie fizykalne, czyli badanie przez lekarza (neurologiczne oraz ogólne). W przypadku klasterowego bólu głowy u pacjenta nie stwierdza się żadnych odchyleń w badaniu, chyba, że pacjent akurat ma napad bólu. Wtedy lekarz może zaobserwować np. obrzęk lub zaczerwienienie powieki, pocenie się połowy twarzy, łzawienie oka po stronie bólu. Czasami u pacjentów cierpiących na klasterowe bóle głowy stwierdza się pewne charakterystyczne cechy wyglądu jak: poszerzenie naczyń skórnych w okolicy nosa, pogrubienie skóry powiek, tzw. lwi wygląd twarzy, szorstka, gruba skóra twarzy czasami o wyglądzie skórki pomarańczy, oraz krzaczaste brwi. Niewykluczone jednak, że powyższe cechy twarzy to skutek nadużywania alkoholu lub palenia papierosów – co jest powszechne u osób cierpiących na klasterowe bóle głowy. Ciekawostką jest, że, że prawie 2/3 pacjentów to osoby o piwnych oczach.

Diagnostyka klasterowego bólu głowy- badania dodatkowe

Zazwyczaj do rozpoznania klasterowego bólu głowy wystarczają wyżej wymienione procedury, czyli wywiad i badanie lekarskie. Niemniej, jeżeli lekarz ma wątpliwości (obraz bólu głowy nie jest do końca typowy dla klasterowego bólu głowy) lub podejrzewa, że u pacjenta może być dodatkowe schorzenie towarzyszące, wtedy konieczne jest wykonanie dodatkowych badań takich jak:

• badania laboratoryjne (morfologia),
• badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny),
• nakłucie lędźwiowe.

W przypadku typowego klasterowego bólu głowy w powyższych badaniach nie stwierdza się żadnych odchyleń od normy.

Kryteria rozpoznawania klasterowego bólu głowy

Naukowcy opracowali kryteria rozpoznania klasterowego bólu głowy, które wyglądają następująco:

• występowanie co najmniej 5. napadów bólu głowy spełniających kryteria z punktu B-D,
• ból głowy ma charakter jednostronny, silny i obejmuje okolicę oczodołu, okolicę nadoczodołową lub skroń. Czas trwania bólu (bez podania leczenia) to 15 do 180 minut,
• częstość napadów waha się od 1 co drugi dzień do 8 dziennie,
• ból głowy nie jest przypisywany innym zaburzeniom.

Bólowi towarzyszą dodatkowe objawy (co najmniej jeden z wymienionych):

• przekrwienie spojówek,
• łzawienie,
• uczucie zatkanego nosa,
• wyciek z przewodu nosowego,
• wzmożenie potliwości czoła i twarz,
• zwężenie źrenicy,
• zwężenie szpary powiekowej,
• obrzęk powieki.

Nie zawsze do szybkiego rozpoznania klasterowego bólu głowy, co uniemożliwia skuteczne leczenie. Istotne jest to, aby pacjent z objawami bólu głowy szybko trafił do dobrego specjalisty oraz dokładnie opowiedział o swoich dolegliwościach.