Szyjnopochodny ból głowy

Szyjnopochodny ból głowy powstaje w wyniku schorzeń dotyczących kręgosłupa szyjnego. Do tych schorzeń zaliczamy zmiany zwyrodnieniowe, stany po urazach oraz choroby zapalne (na przykład reumatoidalne zapalenie stawów).

U kogo i jak często występuje szyjnopochodny ból głowy?

Częstość występowania szyjnopochodnego bólu głowy wynosi – wg różnych źródeł – od 1% do 14%. Ból ten stanowi prawie jedną piątą przyczyn przewlekłego bólu głowy. Prawie czterokrotnie częściej chorują kobiety po 40 roku życia (średni wiek występowania tego rodzaju bólu głowy to 43 lata).

Jak powstaje szyjnopochodny ból głowy?

Przyczynę bólu głowy stanowią choroby kręgosłupa szyjnego. Mogą one dotyczyć tkanek miękkich (na przykład mięśni, ścięgien), których schorzenia zazwyczaj spowodowane są urazami lub przeciążeniem, oraz części kostnych kręgosłupa (jak na przykład skrzywienia, zmiany zwyrodnieniowe).

Czynniki wywołujące szyjnopochodny ból głowy

Szyjnopochodny ból głowy najczęściej rozpoczyna się w wyniku działania czynników wywołujących, szczególnie ruchu kręgosłupa szyjnego lub ucisku bolesnych miejsc, które znajdują się w okolicy górnego odcinka kręgosłupa szyjnego.

U niektórych osób czynnikami wywołującymi mogą być bodźce emocjonalne (na przykład stres), spożywane pokarmy, a w przypadku kobiet faza cyklu menstruacyjnego (najczęściej bóle pojawiają się w czasie miesiączki).

Umiejscowienie szyjnopochodnego bólu głowy

Szyjnopochodny ból głowy najczęściej występuje w okolicy czoła oraz gałki ocznej. Inną częstą lokalizacją jest okolica karku i potylicy a także okolica karku, potylicy i żuchwy. W niektórych przypadkach ból głowy może mieć charakter rozlany, dotyczący całej głowy.

Ból głowy i szyi jest zazwyczaj jednostronny, a jego lokalizacja powtarza się w przypadku kolejnych ataków.

Szyjnopochodny ból głowy zazwyczaj rozpoczyna się jako dolegliwości o niewielkim nasileniu, a następnie narasta osiągając kulminacyjny punkt po kilku godzinach. Podobny charakter ma ustępowanie bólu.

Jak się rozpoznaje szyjnopochodny ból głowy?

Szyjnopochodny ból głowy rozpoznaje się po ustaleniu związku pomiędzy bólem głowy a zmianami w obrębie kręgosłupa szyjnego.

Priorytetowe znaczenie ma rozmowa lekarza z pacjentem oraz badanie lekarskie, które obejmuje także leczenie neurologiczne. Dzięki temu, lekarz może postawić wstępną diagnozę i wykluczyć inne potencjalne przyczyny dolegliwości pacjenta. Szczególną uwagę powinno zwrócić się na wykluczenie migreny, neuralgii nerwów potylicznych, napięciowego bólu głowy oraz przewlekłego połowiczego bólu głowy.

Oprócz tego istotnym elementem diagnostycznym jest test polegający na tzw. blokadzie nerwowej. Blokada nerwowa polega na wstrzyknięciu w okolice wybranego nerwu leku znieczulającego lub środka chemicznego, który ma na celu czasowe lub trwałe wyłączenie przewodnictwa w danym nerwie (czyli jego czynności).

W przypadku szyjnopochodnego bólu głowy zastosowanie blokady nerwowej w okolice miejsc na karku, które przy dotyku są wrażliwe na ucisk, powoduje ustąpienie dolegliwości bólowych. Jeżeli ból nie ustępuje, oznacza to, że przyczyny bólu głowy należy szukać gdzieś indziej.

Badania takie jak prześwietlenie kręgosłupa szyjnego, tomografia komputerowa czy rezonans mają na celu potwierdzenie patologii kręgosłupa szyjnego, które mogą być odpowiedzialne za wystąpienie szyjnopochodnego bólu głowy.

Leczenie szyjnopochodnego bólu głowy

Postępowanie w szyjnopochodnym bólu głowy obejmuje stosowanie leków, rehabilitację, psychoterapię a także, w wyjątkowych przypadkach, leczenie chirurgiczne.

Klasycznie stosowane leki przeciwbólowe (ibuprofen, ketoprofen itp.), podobnie jak leki narkotyczne (morfina) nie powodują zazwyczaj ulgi w szyjnopochodnym bólu głowy, a jedynie mogą być przyczyną uzależnień i powikłań. Jedyny sens ma stosowanie terapii łączonej – tzn. leków przeciwbólowych wraz z lekami działającymi w nieco inny sposób. Do leków tych zaliczamy preparaty powodujące rozluźnienie mięśni, leki przeciwpadaczkowe oraz przeciwdepresyjne.

Ulgę w szyjnopochodnym bólu głowy może przynosić stosowanie wyżej wspomnianych blokad nerwowych, które nie tylko mają znaczenie przy rozpoznaniu bólu ale także jego zmniejszeniu lub eliminacji. Najczęściej stosuje się leki miejscowo znieczulające (jak na przykład lidokaina), a także sterydy. Naukowcy badają aktualnie przydatność zastosowania w tym celu Botoxu.

Najbardziej skuteczną metodą pozbycia się szyjnopochodnego bólu głowy jest rehabilitacja. Może ona obejmować różne metody jak kinezyterapia (leczenie ruchem), fizykoterapia (leczenie z zastosowaniem specjalnych urządzeń lub po prostu natury) oraz metoda TENS (przezskórnej stymulacji nerwów).

Psychoterapia może być skuteczną metodą u pacjentów z zaburzeniami nastroju, z objawami depresji i niepokojem.

Leczenie chirurgiczne z kolei jest zarezerwowane wyłącznie dla tych pacjentów, którzy mają dolegliwości pomimo zastosowania wszelkich prób leczenia. Operacje są poważne i wykonywane tylko z określonych wskazań.

Podsumowując, szyjnopochodny ból głowy jest dość często spotykaną przyczyną bólu głowy, zwłaszcza bólu przewlekłego, na który pacjent może cierpieć wiele lat. W większości przypadków trafne rozpoznanie można postawić już przy pierwszej wizycie u lekarza specjalisty. Należy pamiętać, że najważniejszą rolę odgrywa rehabilitacja, a stosowane leki przeciwbólowe nie przynoszą zbyt wielkiej ulgi i należy stosować je w odpowiednio dobranych przez lekarza zestawieniach.