Toksyna botulinowa w migrenie

Migrena dotyka wiele osób powodując często ograniczenie sprawności działania. Jest jednym z najczęstszych schorzeń neurologicznych. Od wielu lat trwają badania nad wykryciem leku, który będzie skutecznie zapobiegał tej dolegliwości. Jednym z ostatnich odkryć jest korzystne działanie toksyny botulinowej w zapobieganiu tej chorobie.Toksyna botulinowa to substancją wytwarzana przez bakterie Clostridium botulinum (pałeczki jadu kiełbasianego).
 

Występuje w siedmiu serotypach odmiennych antygenowo, oznaczonych od A do G, w medycynie stosowane są serotypy A i B. Wytwarzana jest w warunkach beztlenowych i jest jedną z najsilniejszych neurotoksyn, co oznacza, że jest silną trucizną, jednak zastosowana w określonych dawkach jest bezpieczna i szeroko stosowana zarówno w medycynie, jak i kosmetologii.  

Biologiczne działanie toksyny polega na blokowaniu przekaźnictwa nerwowego w mięśniach, co uniemożliwia ich skurcz. Porażenie czynności mięśni następuje w okresie od 24 godzin do 5 dni. Natomiast odzyskiwanie kurczliwości trwa średnio około 6-14 tygodni w zależności od stosowanego preparatu. Jeżeli dochodzi do dostania się jadu kiełbasianego do organizmu, na przykład w wyniku spożycia zepsutych pokarmów zawierających toksyny, dojść może do porażenia mięśni oddechowych, zaburzeń oddychania, co może prowadzić do zgonu. Jednak leczniczo stosuje się bardzo małe, względnie bezpieczne dawki toksyny botulinowej, podawana jest ona wstrzykiwana do danego mięśnia i działa tylko w jego obszarze, tak więc nie powoduje objawów ogólnoustrojowych.

Po raz pierwszy w medycynie toksynę botulinową zastosował w 1977 roku amerykański okulista Alan Scott. Wypróbował toksynę botulinową typu A w leczeniu zeza. Od tego czasu wprowadzono wiele zastosowań preparatu, a w ostatnim czasie zaobserwowano, że toksyna botulinowa  stosowana przy zabiegach wygładzających zmarszczki, zmniejsza liczbę ciężkich bólów głowy u dorosłych cierpiących na migrenę. Po przeprowadzeniu badań toksyna botulinowa została oficjalnie uznana jako forma profilaktyki przewlekłej migreny. Zalecana jest u pacjentów, u których migrenowe bóle głowy występują częściej niż 14 dni w miesiącu, a pojedynczy epizod trwa minimum 4 godziny – tak więc jedynie w przypadku przewlekłych dolegliwości bólowych może przynieść korzyści.

W terapii profilaktyki migreny zalecane jest stosowanie wielokrotnych wstrzyknięć toksyny botulinowej w okolicę głowy i szyi. Terapia botulinowa nie jest zalecana w zapobieganiu bólom głowy o innej etiologii niż migrenowa. Działanie prawdopodobnie jest związane z obniżeniem wrażliwości receptorów bólowych na bodźce mechaniczne. Dzieje się to na drodze zmniejszenia tempa uwalniania niektórych substancji związanych z przewodzeniem bólu.

Zaletą leczenia toksyną botulinową jest łatwość opanowania nieskomplikowanej techniki podawania preparatu. Leczenie nie wymaga drogiego sprzętu, najczęściej nie wymaga znieczulenia, może być stosowane w warunkach ambulatoryjnych. Jest terapią bezpieczną, zwykle nie daje powikłań ogólnych, co wynika z dużej różnicy między dawką stosowaną, a powodującą poważne objawy niepożądane.

Leczenie migreny nie pozostawia blizn, nie powoduje uszkodzenia narządów, a pozwala na osiągnięcie efektów. Zaletą terapii jest także możliwość powtórzenia wstrzyknięć, aż do uzyskania poprawy trwałej lub utrzymującej się przez dłuższy okres czasu. Ponowne podanie wymaga często dawki mniejszej niż dawka początkowa.

Jak każdy lek także ten ma przeciwwskazania do stosowania, należą do nich:

• zespół Lamberta-Eatona;
• myastenia gravis;
• schorzenia neurologiczne (zaburzenia w przewodnictwie nerwowo-mięśniowym),
• przyjmowane niektórych leków, takich jak: aminoglikozydy, cyklosporyna, niektóre leki stosowane w znieczuleniu, leki przeciwmalaryczne, niektóre leki stosowane w reumatoidalnym zapaleniu stawów;
• ciąża i karmienie piersią;
• nadwrażliwość - uczulenie na dowolny składnik preparatu;
• zakażenia skóry w miejscach wstrzykiwania toksyny botulinowej.

Możliwe objawy niepożądane po zastosowaniu leczenia migreny to między innymi zawroty głowy, nudności, ból głowy, zapalenie skóry, osłabienie mięśni twarzy, zmęczenie, zaburzenia widzenia, suchość w ustach, złe samopoczucie, nieżyt nosa, zakażenia górnych dróg oddechowych. Mogą wystąpić wybroczyny lub plamica, krwawienie lub uczucie pieczenia w miejscu wstrzyknięcia. Podczas leczenia preparatem obserwowano również: ból lub zasinienie w miejscu wstrzyknięcia, skórne reakcje alergiczne, reakcje anafilaktyczne, zapalenie splotu ramieniowego, arytmię, zawał mięśnia sercowego (w sporadycznych przypadkach o przebiegu śmiertelnym) oraz u niektórych pacjentów zwiększone ryzyko choroby sercowo-naczyniowej.

Innymi wskazaniami, oprócz profilaktyki migreny, do stosowania preparatu są między innymi różne postacie zeza, oczopląs, nabyte zaburzenia ruchomości gałek ocznych, czynnościowe nadmierne łzawienie, niedomykalność powiek, spastyczny kurcz powiek. A także nadmierna potliwość, dystonie, tiki nerwowe, porażenia i niedowłady, zaburzenia połykania, skurcz zwieracza wpustu.

Od czasu wprowadzenia preparatu do medycyny toksyna botulinowa zyskuje coraz więcej wskazań. Możliwość zastosowania leczenia w profilaktyce migreny daje szansę na poprawę jakości życia chorych cierpiących na to schorzenie.