Zapalenie tętnicy skroniowej a ból głowy

Tętnica skroniowa jest jedną z głównych gałęzi tętnicy szyjnej zewnętrznej (która zaopatruje w krew zewnętrzną część czaszki, w tym również twarz). Jak sama nazwa wskazuje, tętnica ta przebiega wzdłuż skroni oddając gałęzie doprowadzające krew do okolicy przedusznej, czoła, skroni i okolicy ciemieniowej.

Co to jest zapalenie tętnicy skroniowej?

Zapalenie tętnicy skroniowej jest schorzeniem, w którym podstawową rolę odgrywają procesy związane z układem odpornościowym. Dochodzi do charakterystycznych zmian w zakresie ściany tętnicy. Istotne jest to, że zapalenie tętnicy skroniowej jest składową tzw. olbrzymiokomórkowego zapalenia naczyń. Choroba ta lokalizuje się prawie wyłącznie w obrębie tętnicy skroniowej, ale należy zdawać sobie sprawę, że może dotyczyć także innych średnich i dużych tętnic organizmu, zwłaszcza przebiegających w obrębie mózgu.
Choroba ta występuje najczęściej u osób powyżej 50 roku życia, prawie 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Czym się charakteryzuje ból głowy w tym schorzeniu?

Ból głowy jest początkowo jedynym objawem zapalenia tętnicy skroniowej. Występuje u około 80% pacjentów z zapaleniem tętnicy skroniowej. Największe nasilenie bólu umiejscowione jest w okolicy czoła oraz skroni, może występować po jednej stronie głowy, ale częściej występuje obustronnie. Okolica skroni jest wrażliwa na dotyk. Bóle głowy mogą lokalizować się także w innych obszarach głowy.
Dolegliwości bólowe mają charakter ciągły, a czynnikami wywołującymi ból może być żucie pokarmu. Dodatkowo może dojść do osłabienia i bólu różnych mięśni, które uczestniczą w żuciu i połykaniu.
Charakterystycznym objawem choroby, której początek bywa podstępny, jest zmiana charakteru bólu głowy (bóle głowy inne niż odczuwane wcześniej).

Inne objawy zapalenia tętnicy skroniowej

• Często pojawiają się także objawy ogólne takie jak zmęczenie, utrata apetytu, utrata masy ciała, nocne poty, dreszcze oraz stany podgorączkowe.

• Zapalenie olbrzymiokomórkowe tętnic wiąże się bardzo często z występowaniem tzw. polimialgii reumatycznej. Jest to zespół dolegliwości bólowych dużych stawów, takich jak staw biodrowy i barkowy. Charakterystyczna jest poranna sztywność tych stawów.

• W przypadku dodatkowego zajęcia innych tętnic mózgu, u chorych mogą pojawiać się na przykład zaburzenia widzenia, a nawet ślepota, porażenie nerwów gałki ocznej.

Jak rozpoznajemy zapalenie tętnicy skroniowej?

Lekarz zaczyna diagnostykę od wywiadu i badania lekarskiego. Na podstawie charakterystycznych objawów, które chory podaje w rozmowie, możemy podejrzewać zapalenie tętnicy skroniowej. W badaniu lekarskim, tętnica skroniowa w dotyku jest przeważnie pogrubiała, z wyczuwalnymi guzkami, bolesna, z osłabionym lub niewyczuwalnym tętnem.
Zapaleniu tętnicy skroniowej często towarzyszą zmiany we krwi, które można uchwycić w badaniach laboratoryjnych. Są to:

• Przyspieszona szybkość opadania krwinek czerwonych (OB.), które zazwyczaj przekracza 50 mm na godzinę.

• Podwyższone stężenie białka stanu zapalnego (CRP) we krwi.

• Zwiększona liczba płytek krwi w morfologii krwi.

O rozpoznaniu w większości przypadków decyduje wynik biopsji tętnicy skroniowej. Biopsja jest badaniem uzasadnionym u pacjentów z podejrzeniem zapalenia tętnicy skroniowej, nawet jeżeli w badaniu przez lekarza, tętnica wydaje się niezmieniona. Obecność zmian zapalnych w badaniu histopatologicznym pobranych skrawków z naczynia potwierdza rozpoznanie. Nieobecność zmian, przy stwierdzeniu charakterystycznych objawów chorobowych, nie wyklucza tego rozpoznania, gdyż istnieje możliwość, że pobrano fragment niezmieniony, a w innym miejscu naczynia krwionośnego występują zmiany zapalne.
Istotne może być także wykonanie takich badań jak: USG z oceną przepływu przez tętnice skroniową (Doppler) oraz badanie rezonansem magnetycznym (MRI).
Choroby, jakie lekarz powinien wykluczyć u pacjenta z podejrzeniem zapalenia tętnicy skroniowej, to inne schorzenia powodujące nieokreślone dolegliwości bólowe głowy u pacjentów w starszym wieku.

Leczenie zapalenia tętnicy skroniowej

Leczenie może być zazwyczaj prowadzone w warunkach ambulatoryjnych. Pacjent powinien być pod opieką internisty, reumatologa, oraz neurologa. Nie ma konieczności hospitalizacji pacjenta, chyba, że pojawią się objawy zapalne ze strony innych naczyń krwionośnych, które mogą skutkować np. zaburzeniami widzenia lub ślepotą.
Postępowanie obejmuje przede wszystkim leczenie farmakologiczne. Stosuje się leki o działaniu przeciwzapalnym, przeciwalergicznym i immunosupresyjnym.
Poprawa zazwyczaj następuje już 72 godziny od rozpoczęcia terapii.
W trakcie leczenia mogą wystąpić powikłania w związku z przewlekłym stosowaniem leków o działaniu anabolicznym jak: zwiększenie masy ciała, podwyższenie poziomu cukru we krwi, wzrost ciśnienia tętniczego, skłonność do zakażeń.

Jeżeli następuje nawrót choroby, leczenie tymi lekami może powtórzyć. Zazwyczaj jednak objawy choroby ustępują w ciągu 2 lat a remisja (czyli okres bez objawów choroby) trwa dłużej.